R

RÓŻANKA /Rosenthal/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Międzylesie powiatu kłodzkiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1358 roku. Na przełomie XIII i XIV wieku własność klasztoru cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego. Później wchodziła w skład państwa Szczerba. Od 1684 roku w rękach hrabiego von Althann, od 1803 roku hrabiego Antona Alexandra von Magnis. Część wsi w 1840 roku należała do księżnej Marianny Orańskiej.

DWÓR

 

 

Przy drodze ruina dworu z pierwszej połowy XVII wieku. Na dziedzińcu podwórza dworskiego zabytkowy gołębnik.

ZAŁOŻENIE DWORSKIE

Drugi majątek położony był tuż przy kościele. Obecnie na jego miejscu znajduje się Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy „Regle”.

 

ROZTOKI /Schönfeld/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Międzylesie powiatu kłodzkiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1358 roku(Schoninvelt) wchodząc w skład posiadłości zamku Szczerba należącym do rodu von Glubos(Glaubitz), którzy przejęli majątek międzyleski po cystersach. Później wymieniana wielokrotnie w latach: 1360(Schonwald), 1361(Schonfeld), 1462(Schonwald, Schӧnwaldt). Od 1360 roku wchodzi w skład majątku w Międzylesiu. Po wojnach husyckich własność rodu von Tschischwitz, w 1472 roku potwierdzenie dóbr otrzymał Balthazar von Tschischwitz. W 1479 roku książę Henryk z Podiebradów daruje wieś swojemu marszałkowi dworu, Georgowi de Bischofshain. Po nim Roztoki od 1493 roku należą do Johanna von Bartoszowsky, a od 1495 roku do Johanna von Zampach z Potstejnu.  W 1569 roku własność Daniela von Tschirnhaus, budowniczego dworu. W 1610 roku baronowie Friedrich, Hans i David Heinrich, wnukowie Friedricha von Tschirnhaus podzielili się spadkiem. Roztoki przypadły najstarszemu z braci, baronowi Friedrichowi von Tschirnhaus. Friedrich von Tschirnhaus w 1610 roku ożenił się z Elisabeth von Dohna, wdową po Ferdinandzie Hofmannie von Grünbühel. Po jej śmierci ożenił się w 1611 roku z Julianną von Damnitz. Po jego śmierci w 1614 roku majątek przejęła wdowa, która w 1616 roku poślubiła Johanna Arbogasta von Annenberg, który przejął majątek w 1623 roku. Po jego śmierci w 1645 roku majątek odziedziczył jego syn, Karl Heinrich, który w 1648 roku sprzedał majątek hrabiemu Michaelowi Ferdinandowi von Althann. Po nim majątek dziedziczy syn, Michael Wenzel, a po jego przedwczesnej śmierci dobra przechodzą na przyrodniego brata jego ojca, Michaela Wenzela von Althann(+1686). Po nim dobra dziedziczy syn, Michael Wenzel zmarły w 1738 roku w wieku 70 lat.  Kolejnym dziedzicem był jego syn, Michael Emmanuel von Althan, zmarły w 1749 roku. Po nim dziedziczy jego jedyny syn, Michael Otto. Pozostawił córkę, dlatego też majorat odziedziczył hrabia Michael Karl von Althann, wnuk Michaela Ferdinanda. Michael Karl zmarł bezpotomnie. Przekazał majątek swojemu bratu, Michaelowi Wenzelowi. Po jego bezpotomnej śmierci w 1810 roku dobra przypadły Michaelowi Johannowi z hiszpańskiej linii rodu, po którym majątek w 1815 roku odziedziczył jego brat Michael Franz.  Posiadali majątek do 1945 roku.

DWÓR

Dawny dwór sędziowski zbudowany w 1568 roku , przebudowany w 1600 roku, zniszczony przez Szwedów podczas wojny trzydziestoletniej. Kolejna większa przebudowa miała miejsce w 1836 roku oraz w drugiej połowie XIX wieku. Jest to budowla zbudowana na planie wydłużonego prostokąta, nakryta dwuspadowym dachem naczółkowym, dwukondygnacyjna. Najciekawszym elementem jest umieszczony na fasadzie renesansowy portal z umieszoną nad nią płyciną z ośmioma herbami.

 

RADNICA MAŁA /Klein Rädnitz/

Opublikowany przez

Obecnie część wsi Radnica położona w gminie Krosno Odrzańskie powiatu krośnieńskiego. W 1879 roku majątek o powierzchni 205,53ha należał do rodziny Lemcke. Kolejnym właścicielem był Georg Caspar a następnie jego córka, Marie. Od 1892 roku majątek zakupił Paul Friedrich Eger, którego majątek w 1896 roku obejmował powierzchni 224ha. Kolejnym właścicielem była rodzina Ritter und Edlen von Groote, właścicieli pobliskiego Kamienia.

RYBOJADY /Rybojadel, Hoffmannstal/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Trzciel powiatu międzyrzeckiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1305 roku(Rybenick) i jeszcze wielokrotnie w późniejszych latach: 1319(Rybiac, Ryboiadel), 1394(Riboiadi), 1406(Ryboyad), 1434(Riboyadi, Riboyaty, Ryboyady), 1508(Rybojady), 1538(Ryboiady), 1563(Ryboiathi), 1944(Hoffmannstal).  Wieś szlachecka. W latach  1394-1406 Wichna, córka Józefa Wezenborga wraz z synami stoczyła zwycięski spór o wieś z Fredhelmem Wezenborkiem, synem Maćka Borkowica. W 1434 roku należy do Macieja Trzcielskiego, syna Wichny. Po śmierci Macieja Trzcielskiego, w 1434 roku wieś przechodzi w ręce Ostrorogów Lwowskich, właścicieli Trzciela. W skład majątku trzcielskiego  wchodzą Rybojady do 1945 roku. W 1870-77 i 1896 roku kiedy właścicielem majątku trzcielskiego był Ernst Gotthelf Fischer, dobra Rybojadły obejmowały 415ha(1877) i 471,61ha(1896) gruntów. W  1907 i 1913 roku majątek o areale 471ha. Ostatnim właścicielem był Gerd Fischer von Mollard. W skład majątku wchodziły leśniczówki i folwarki leśne: Jabłonka(Jablonke), Cegielnickie Olendry-Prądówka(Ziegelscheune), Osetna Młyn(Annamühle) i Królewiec-obecnie część Jabłonki Starej(Kӧnigsberg).

RADOMIA /Seiffersholz/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Świdnica powiatu zielonogórskiego. Założona przez Seifrieda von Rabenau, właściciela Drzonowa i Kosierza. W 1345 roku była własnością Petera von Rabenau, zwanego Petz, znanego rozbójnika. W 1654 roku właścicielem był Christian von Schwarz, w 1681 roku Christoph von Landskron. W 1698 roku właścicielami wsi byli Johann von Arnold i Dorothea von Jeuthe– inskrypcja nad wejściem w kościele w Łagowie, kilkanaście kilometrów od Radomii. Rodzina von Arnold posiadała wieś do 1829 roku. Od lat 40-tych XIX wieku majątek posiadał Arthur Friedrich Joachim von Knobelsdorff z Buchałowa. Od lat 50-tych XIX wieku własność Otto Ludwig. Kolejnym właścicielem byli hrabiowie von Rothenburg. W 1873 roku majątek należał do niejakiego Tolbe z Krosna Odrzańskiego i obejmował1332 morgi ziemi.

We wsi przebudowany barokowy dwór powstały na fundamentach dworu renesansowego.

RAKOWICA MAŁA /Малая Ракавіца ob. Białoruś/

Opublikowany przez

Wieś na Białorusi, położona w obwodzie brzeskim w rejonie brzeskim, ok. 15 km na zachód od Brześcia. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1524 roku, będąc w tym czasie częścią dóbr królewskich. Później własność kniaziów Romanowiczów, Sokolskich(od 1565 roku)i kniaziów Szujskich. W 1698 roku Rakowica Mała należała do Jana Szujskiego, podstolego Racławskiego, później do jego syna, Franciszka(1704). Franciszek Szujski przekazał majątek swemu bratu, Maciejowi Stanisławowi(+1715), podczaszemu brzeskiemu. W 1730 roku Ignacy Szujski sprzedaje Rakowicę Małą podczaszemu żmudzkiemu Stanisławowi Tołłoczko herbu Pobóg. Rodzina Tołłoczków pochodziła z Tołoczyna w powiecie orszańskim. Posiadali majątek do 1939 roku. Od 1740 roku majątek należał do Piotra Tołłoczko(*1720-+1790), stolnika wendeńskiego. Ostatnim właścicielem był Teodor Tołłoczko(*1876-+1946), żonaty z Jadwigą z Ponikwickich, syn Jana, powstańca styczniowego i Karoliny z Jaskłowskich. Jan Tołłoczko za udział w powstaniu został zesłany na Sybir a dobra jego miały zostać skonfiskowane. Podział majątku między jego braćmi(Julianem i Antonim, którzy posiadali majątek w 1890 roku) pozwoliło zatrzymać dobra w rękach rodziny. Synem Jana i Karoliny był Stanisław Tołłoczko(*1868-+1935), kawaler orderu Polonia Restituta, doktor filozofii, profesor chemii Uniwersytetu Lwowskiego, pochowany na rodzinnym cmentarzu w Rakowicy w pobliżu neogotyckiej kapliczki znajdującej się na północno-zachodnim skraju wioski.

Na terenie majątku znajdował się dwór z zabudowaniami gospodarczymi i parkiem. Po założeniu zachowały się resztki parku dworskiego.

RYSZEWKO /Klein Rischow/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Pyrzyce powiatu pyrzyckiego. Wzmiankowana w 1186 roku. W XII/XIII wieku należała do książąt pomorskich. W 1317 roku książę Otton I sprzedał wieś klasztorowi cystersów w Kołbaczu. W XV wieku należała do rodu von Schӧnning. W XIX wieku majątek należy do miasta Pyrzyce.

We wsi zespół dworski składający się z: dworu, niewielkiego parku krajobrazowego oraz zabudowań folwarcznych. W 1928 roku należały do Watera Heuera i obejmowały 83 ha gruntów.

RUDNIA /Raubarth/

Opublikowany przez

Obecnie część wsi Jałowice położonej w gminie Brody powiatu żarskiego. Wzmiankowana w 1578 roku(Raubert). W tym czasie własność rodu von Zeschau. Później dość częste zmiany właścicieli: von Lӧben i von Grünberg(1579), von Dallwitz(1598-wymieniony Johann Adolf zmarły w 1684r, Johann Wolf zmarły w 1728r, Johann Friedrich zmarły w 1800r.), von Schӧnaich(1646), von Dallwitz(1684-1798), baron von Thermo(1798-1849), von Heldreich(1849, 1853), hrabia von Reventlow z Starosiedla(1858-wymieniony Friedrich zmarły w 1874r), książę von Schӧnaich-Carolath-Beuthen. W 1879 roku majątek ich obejmował 137,87ha gruntów. W 1896 roku była częścią majątku w Starosiedli, wchodzącego w skład majoratu gębickiego książąt von Schӧnaich-Carolath. W 1914 roku majątek obejmował 140ha i wchodził w skład majoratu w Gębicach należącego do księcia Heinricha zu Schӧnaich-Carolath.

MAJĄTEK

Majątek był częścią dóbr książąt von Schӧnaich z Gębic.

FOLWARK

Na wschód od miejscowości położony był folwark, obecnie nie istniejący.

RASZYN /Räschen/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Lubsko powiatu żarskiego. Wzmiankowana w 1546 roku(Rechmer, Reschmer). Wieś lenna majątku w Brodach, później należała do majątku w Osieku do XIX w. W 1546 roku majątek w posiadaniu rodu von Rothenburg, który był w ich rękach do 1710 roku. W XIX wieku majątek rozparcelowano.

RADŁÓWKA /Rädel/

Opublikowany przez

Była wieś obecnie część wsi Czyżówek położonej w gminie Iłowa powiatu żagańskiego. Już w 1474 roku mowa o dworze na terenie wsi oraz o folwarku w 1508 roku. W 1494 roku właścicielem wsi była rodzina von Oppel z Żakowa, notowana już we wsi w 1474 roku. W następnych latach dość częste zmiany właścicieli- von Haugwitz z Sobolic(1553), von Oppel z Czyżówka(1571-1655)- w 1619 roku majątek dzierżawiła rodzina von Schellendorf, baronowie von Rechenberg z Borowej(1655), von Kolbe(1670)- ich zakup anulowany w 1673 roku, baronowie von Rechenberg(1673).  Od 1673 roku właścicielem majątku byli właściciele Borowej- von Rechenberg, von Promnitz, von Kospoth, von Rothkirch-Trach, firma handlowa, Rüping, von Kramsta, von Schweinitz, von Lüttichau. W 1851 roku hrabia Siegfried von Kospoth założył nowy folwark poza granicami wsi o nazwie „Siegfriedshof”.

We wsi istniał drugi folwark, o którym mowa w 1474 roku. W 1503 należał do niejakiego Seydel. Później własność rodziny von Oppel(1543), Heynich(1543), Specht(1573). Prawdopodobnie pod koniec XVI wieku scalony z majątkiem głównym.

RAJ

Opublikowany przez

Wieś położona w województwie tarnopolskim powiatu brzeżańskiego. Obecnie na Ukrainie w obwodzie tarnopolskim, w rejonie brzeżańskim. Położona 2 km od Brzeżan. Należała do Sieniawskich herbu Leliwa. Po śmierci ostatniego z rodu, Adama Mikołaja(*1666-+1726) majątek odziedziczyła jedyna jego córka, Maria Zofia(+1771), która dwukrotnie była zamężną. Po raz pierwszy za Stanisławem von Denhoffem(Dӧnhoff) herbu Dzik(*1673-+1728), hetmana polnego litewskiego, ostatniego męskiego przedstawiciela polskiej linii rodu. Po 4 latach małżeństwa umiera. Młoda wdowa ponownie wychodzi za mąż za Augusta Aleksandra księcia Czartoryskiego herbu Pogoń Litewska(*09.11.1697-+04.04.1782), wojewodę ruskiego. Przez małżeństwo ich córki Izabeli Elżbiety(*21.05.1736-+25.11.1816) z Stanisławem księciem Lubomirskim herbu Szreniawa bez Krzyża(*25.12.1722-+12.08.1783), marszałkiem wielkim koronnym wniosła Raj w dom Lubomirskich.  Córka księcia Stanisława- Aleksandra(*1760-+19.03.1831) wyszła za mąż za Stanisława Kostkę hrabiego Potockiego herbu Pilawa(*1755-+14.09.1821), prezesowi Senatu Królestwa Polskiego. Tym samym Brzeżańszczyznę wraz z Rajem w dom Potockich. Kolejnym dziedzicem majątku był syn Stanisława Kostki- Aleksander Stanisław hrabia Potocki(*15.05.1778-+26.03.1845), kasztelan Królestwa Polskiego, żonaty z Anną hrabianką Tyszkiewiczówną, a po raz drugi z Izabellą Mostowską. Właściciel Wilanowa, szambelan cesarza Napoleona Bonaparte. Po nim dobra dziedziczy wnuk Stanisława Kostki- Stanisław hrabia Potocki(**1824-+1887), żonaty z Marią księżniczką Sapieżanką z Wysokiego Litewskiego. Ostatnim właścicielem Raju był prawnuk Stanisława Kostki, hrabia Jakub(*26.01.1863-+27.09.1934), bezżenny. Ostatni z linii brzeżańskiej cały swój ogromny majątek zapisał na cele społeczne. Raj od 1935 do 1939 wchodził w skład fundacji im. Jakuba hr. Potockiego. 

PAŁAC i PAŁAC MYŚLIWSKI

W XVII wieku w Raju stał zameczek myśliwski. Zrujnowany w 1709 roku przez słynnego zagończyka Adama Śmigielskiego i jego ludzi, odbudowany. Miał rzut kwadratu i cztery narożne wieże. Był bardzo bogato wyposażony. Po śmierci Izabeli księżnej Czartoryskiej zameczek popadł ponownie w ruinę. Około 1830 roku wnuk marszałkowej, Aleksander hrabia Potocki wybudował na fundamentach starego zameczku nowy pałac, służący jako letni. Kolejne prace remontowo-budowlane przeprowadzone zostały w drugiej połowie XIX wieku. W pałacu zgromadzone były bogate zbiory malarstwa, meble, książki, porcelana. Wszystko to uległo zniszczeniu i rozgrabieniu w czasie I wojny światowej. Nigdy już pałac nie odzyskał swojej dawnej świetności. Resztki wyposażenia i zbiorów przepadła podczas II wojny światowej. Pałac stał w otoczeniu parku krajobrazowego. Obok pałacu w 1882 roku wg projektu Juliana Oktawiana Zachariewicza postawiono drugi budynek będący pałacykiem myśliwskim.  

RADUŃ /Schwabach/

Opublikowany przez

Nieistniejąca osada położona w gminie Goleniów powiatu goleniowskiego. Założona w 1312 roku. Początkowo należała do miasta Szczecin. W 1750 roku wieś otrzymał w darze generał von Stille od króla Fryderyka II. Na południe od centrum wsi położone było założenie dworskie z parkiem. Obecnie bez śladu po założeniu.