ZAŁUŻ

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Sanok w powiecie sanockim. Już w XIII wieku stał tu drewniany gród prawdopodobnie wchodzący w skład państwa halickiego. Pod koniec XIII lub na początku XIV wieku wzniesiono murowaną wieżę i otoczono całość kamiennym murem. Kazimierz Wielki w spadku po księciu halicko-włodzimierskim Bolesławie Jerzym(zm.1340) prawdopodobnie otrzymał zamek. W 1359 roku kasztelanem zamku był Stefan, syn Wojosta z Sobniowa. Po 1370 roku zamek przechodzi w ręce węgierskie. Wraca w granice Królestwa Polskiego za czasów króla Władysława Jagiełły, który przekazał go Piotrowi Kmicie herbu Szreniawa(zm.1409), kasztelanowi lubelskiemu. Od tego czasu była to rodowa siedziba rodu Kmitów. W XIV i XV wieku zamek był rozbudowywany i przebudowywany. W 1417 roku ówczesny właściciel, Piotr Lunak Kmita(zm.1430), syn Piotra gościł na zamku króla Władysława Jagiełłę. Kolejnym właścicielem był brat Piotra, Jan Kmita, a kolejno zamek otrzymała w posiadanie siostra Małgorzata Kmita Mościsławska. Kolejnym posiadaczem zamku został przyrodni brat, Mikołaj(zm.ok.1447), kasztelan przemyski. Po nim zamek w rękach syna Mikołaja, Jana Kmity(zm.1460). Po zniszczeniach dokonanych po najeździe węgierskim ówczesny właściciel, Piotr Kmita Sobieński(zm.1553) przeniósł siedzibę do nowo wybudowanego zamku w Lesku. Opuszczony zamek zaczął popadać w ruinę. W 1541 roku zamek otrzymała w spadku żona Piotra Kmity, Barbara z domu Herburtów(zm.1580), która po śmierci męża wyszła ponownie za mąż za Andrzeja Górkę z Kórnika(zm.1583). Po śmierci Barbary zamek przeszedł w ręce Stanisława Stadnickiego herbu Szreniawa bez Krzyża(zw.1610). W posiadaniu rody Stadnickich był do 1717 roku. Kolejnymi właścicielami były rody: Ossolińskich. W 1731 roku właścicielem była Teresa ze Stadnickich i jej mąż Józef Kanty Ossoliński, starosta sandomierski, wojewoda wołyński. W 1769 roku Załuż posiadała Marianna Ossolińska, żona Józefa Jana Mniszcha. Od 1799 roku własność Krasickich. W pierwszej połowie XIX wieku dobra w posiadaniu rodziny Zahorskich. Przez małżeństwo z córką Zahorskich w 1850 roku dobra przechodzą w ręce rodziny Wiktor. Ostatnimi właścicielami majątku w Załużu przed 1939 rokiem byli: Ewa i Halina Wiktor oraz Stefan Wiktor. Ruiny zamku należały do Krasickich, którzy posiadali zamek od 1803 do 1939 roku.

Zamek Sobień

Zbudowany z piaskowca na planie zbliżonym do trapezu prostokątnego, które wyznaczały mury obwodowe. Zamek składał się z dziedzińca, skrzydła mieszkalnego oraz skrzydła z wieżą bramną. Do naszych czasów zachowały się fragmenty skrzydła mieszkalnego, zachowane do wysokości pierwszego piętra.

Dwór I/II

W okolicy potoku Wapienna na wzniesieniu w XVI wieku stał dwór drewniany, który zostało prawdopodobnie zniszczony wraz z zamkiem. Prawdopodobnie przez Zahorskich w pierwszej połowie XIX wieku został wybudowany nowy dwór, remontowany w 1880- roku, który został zniszczony podczas działań wojennych w 1915 roku.

Dwór III 

W latach 1920-1922 został zbudowany nowy dwór, istniejący do dzisiaj. Po 1945 roku zaadoptowany na cele mieszkalno-magazynowe. Majątek przejęty przez PGR. W latach 1960-62 przeprowadzono adaptację dworu na cele wczasowo-kolonijne, a na miejscy starego dworu z XIX wieku wybudowano stołówkę. Po 1971 roku dwór zagospodarowano na cele Ośrodka Wczasów Związku Zawodowego pracowników Rolnych. Do 1997 roku służył jako Ośrodek Wczasowo-wypoczynkowy Spółdzielni Pszczelarskiej. Aktualnie w rękach prywatnych, opuszczony.

KRĄGI/Crangen/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Borne Sulinowo powiatu szczecineckiego. Początkowo należała do rodu von Glasenapp. Od 1621 do 1842 roku wieś posiadała rodzina von Bonin. Później dość częste zmiany właścicieli. W 1905 roku majątek o powierzchni 528ha należał do Hansa Oderich`a. W 1928 roku dobra o powierzchni 530ha  należały do Egona Schrӧder`a.

Dwór

Po założeniu zachowały się resztki parku dworskiego.

DZIKI/Dieck/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Szczecinek powiatu szczecineckiego. Wieś założona w 1560 roku przez niejakiego Schulte. Do 1850 roku wieś wchodziła w skład majątku w pobliskim Wilczych Laskach należące do rodu von Bonin. W 1909 roku właścicielem majątku był Heinrich Dennig a majątek obejmował 392ha gruntów. W 1919 roku majątek zakupił Ferdinand Schmidt, którego jedyny syn zginął na froncie I wojny światowej. Dobra po śmierci ojca odziedziczyła córka Charlotte, która w 1920 roku wyszła za mąż za Augusta Friedricha Früchtenicht.  Nieznający się na rolnictwie i prowadzeniu gospodarstwa August pozostawił majątek w rękach żony, z którą się rozwiódł i wyjechał. Do pomocy w prowadzeniu majątku przybył Waldemar Gabain i działał początkowo jako administrator majątku. Pochodził z zamożnej hamburskiej rodziny kupieckiej pochodzenia hugenockiego i wniósł nie tylko predyspozycje, ale i doświadczenie w prowadzeniu takiej działalności. Co więcej, nowy zarządca zainwestował w przedsiębiorstwo własne środki finansowe. W 1930 roku Charlotte wyszła za mąż za Waltera. Majątek był w ich posiadaniu do 1945 roku. W 1928 roku majątek Charlotty Früchtenicht obejmował 385ha

Dwór

Po założeniu zachowały się resztki parku dworskiego oraz budynek dworski znacznie przebudowany.

DADZEWO/ Vw. Datzow/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Polanów powiatu koszalińskiego. Założona na przełomie XII i XIII wieku i stanowiła własność zakonu joannitów i stanowiła lenno miasta Polanów. Pod koniec XIII wieku stała się własnością hrabiego Petera von Schwenz. Później stała się własnością biskupstwa kamieńskiego. Z powodu niepłacenia dzierżawy księciu pomorskiemu, książę Eryk I w 1472 lub 1474 przekazał Dadzewo Peterowi von Glasenapp, swojemu radcy. Rodzina von Glasenapp posiadała wieś do drugiej połowy XVIII wieku. W 1770 roku wieś stała się własnością majora Bogusława Lorenz`a von Lettow. W 1879 roku właścicielem wsi został baron Carl von Senden. Kolejnym właścicielem był syn Carla, baron Carl Otto von Senden. Ostatnim właścicielem był baron Max von Senden. Po II wojnie światowej majątek był częścią PGR w Nacławiu. Po 1989 roku gospodarstwo przejęła AWRSP. Obecnie w dzierżawie.

Dwór

Dwór zniszczony pod koniec II wojny światowej. Obecnie na miejscu dworu stoi budynek postawiony w latach 70-tych XX wieku.

CHĘCINY

Opublikowany przez

Miasto po raz pierwszy wzmiankowane w 1275 roku, w 1306 roku uzyskały lokację miejską. W 1306 roku właścicielem Chęcin był Jan Muskata, (ok.1250-1320)pochodzenia niemieckiego, biskup krakowski, stronnik królów Czech i Poslki Wacława II i Wacława III a zagorzały przeciwnik Władysława Łokietka. Urodził się we Wrocławiu, był synem mieszczanina wrocławskiego, który prowadził kram(sklep) na rynku wrocławskim. Jan Muskata zmarł 2 tygodnie po koronacji Władysława Łokietka na króla Polski i pochowany w klasztorze cystersów w Mogilnie, gdzie do dziś nie pozostał po nim żaden ślad. Po zdradzie Władysława Łokietka w 1307 roku traci Chęciny, które stają się później miastem królewskim. Niszczone przez pożary: 1465, 1507. W XVII wieku zniszczone przez rokosz Zebrzydowskie, później przez wojska szwedzkie podczas potopu oraz po najeździe wojsk Jerzego II Rakoczego, księcia Siedmiogrodu.

Zamek 

Ruiny zamku z drugiej połowy XIII wieku, prawdopodobnie zbudowany w latach 1295-1300. Zbudowano wtedy część górną tzw. mieszkalną składającą się z dwóch baszt obronnych i dziedzińca. Na terenie zamku w 1318 roku zdeponowano skarbiec Archidiecezji Gnieźnieńskiej. W 1331 roku na terenie zamku odbyło się zebranie wojsk przed wyruszeniem ich na bitwę pod Płowcami. Rozbudowany w pierwszej połowie XIV wieku przez króla Kazimierza III Wielkiego.         Stał się wówczas rezydencją królowej Adelajdy Heskiej. Na zamku mieszkały również: Elżbieta Łokietkówna, Zofia Holszańska i jej syn Władysław Warneńczyk oraz Bona Sforza. W 1576 roku ponowna rozbudowa zamku. Remontowany i odbudowywany przez Stanisława Branickiego. Kilkakrotnie niszczony. Po potopie szwedzkim pozostaje trwałą ruiną. Wielokrotnie konserwowany. Ostatnie prace przeprowadzono w latach 2013-1015.

DRZEŃSK WIELKI /Gross Drenzig/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Gubin powiatu krośnieńskiego. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1550 roku. W 1530 roku wieś należała do klasztoru w Neuzelle. W 1547 roku lenno rodu von Steinkeller. W 1572, 1581 roku lenno rodu von Maxen. W 1587 roku dobra posiadała rodzina von Blauen. W 1620 roku dobra w posiadaniu rodziny von Bomsdorf. Od 1626 roku do 1817 ponownie w posiadaniu klasztoru w Neuzelle. Później domena państwowa aczkolwiek Burghaus podaje, że w 1818 roku należał do kościoła w Gubinie.  Na terenie wsi folwark. W 1879 majątek o areale 1109,62ha posiadał Schulz(prawdopodobnie dzierżawca). Od połowy XIX wieku wchodził w skład majątku w Żytowaniu. Majątek wydzierżawiany.

Brak danych o położeniu folwarku.

KRĄPIEL /Schöneberg/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Stargard powiatu szczecińskiego. W 1255 roku własność rodu von Brusewitz. W 1333 roku przez nadania księcia Ottona należy do miasta Stargard. W średniowieczu lenno rodu von Wedel z Krępcewa. W 1496 roku własność Dionizego von Wedel z Krzywicy. W 1778 roku wieś od Lupolda Christoph von Wedel zakupiła Fryderike Rosa(Rosine) baronowa von der Goltz z domu von Vanselow. W 1794 roku majątek nabył Friedrich Ernst von Wedel i w 1795 roku sprzedał majątek Ottonowi Fredrichowi Fürchtegottowi von  Bonin. Po nim majątek w 1828 roku odziedziczył jego syn, Friedrich Wilhelm Fürchtegott von Bonin. Zmarł w 1852 roku. W 1850 roku dobra posiada Silber, właściciel Starzyna. Ponownie w rękach rodzinu von Bonin. Właścicielem w 1856 był Otto von Bonin. W 1911 roku własność fundacji rodzinnej Ottona von Bonin a właścicielką była Pani von Hagen, z domu von Bonin. Zarządcą majątku był von Zalewski. Ostatnim właścicielem majątku był Fritz Gustaw von Hagen(*1901).

Pałac

Na terenie wsi założenie pałacowo-parkowe oraz folwarczne. Pałac zbudowany w 1859 roku przez rodzinę von Bonin, przebudowany na początku XX wieku. Zbudowany na planie prostokąta, z charakterystyczną cylindryczną basztą od północy. Obok park o pow. 49ha zaprojektowany przez Petera Josepha Lenne. W sąsiedztwie zabudowania gospodarcze- obora, owczarnia, stodoła oraz gorzelnia. Obecnie własność prywatna.

KOPYTKOWO /Kopitkowo/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Smętowo Graniczne powiatu starogardzkim. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1290 roku kiedy książę pomorski Msciwój II nadał wieś braciom Żywanowi i Przybysławowi. W 1417 roku wymieniono Mikołaja, syna dziedzica z Kopytkowa, jako studenta w Lipsku. W I połowie XVI wieku wieś należała do rodziny Kopyckich herbu Oszczep, w drugiej połowie we wsi trzy majątki należące do Kopyckich, Oleskich i Swarożyńskich. W 1686 roku wieś nabył pochodzący z Inflant Wilhelm(Ludwig) de Ludinghausen Wolf. W 1814 roku majątek zakupiła wdowa po Johanie Gottliebie, Elizabeth Sophie von Plehn. Rodzina von Plehn posiadała majątek do 1945 roku. Od 1820 roku majątek w posiadaniu syna Elizabeth, Juliusa Reinholda oraz jego żony, Ferdinanda z domu Rothe. Po jego śmierci w 1838 roku majątek przejął najstarszy z 7-iu synów, Georg. Po jego śmierci w 1891 roku dobra w posiadaniu sjego syna, Arnolda. Po śmierci Arnolda dobra w rękach najmłodszego syna, Johanna Gottfrieda urodzonego w 1902 roku. Posiadał majątek do 1945 roku.

Dwór

 

 

 

Jest to budynek zbudowany w latach 20-30-tych XIX wieku na planie prostokąta, jednokondygnacyjny, kryty dachem dwuspadowym, przebudowany z powiększeniem o dwa symetryczne aneksy i powiększenie frontonu. Obecnie własność prywatna. Nieużytkowany. Obok park krajobrazowy oraz zespół folwarczny.

 

KĘPSKO /Gut Mühlenkamp/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Bobolice powiatu koszalińskiego. W latach 1621-1846 dobra posiadała rodzina von Lettow. W latach 1764-1776 część wsi była w posiadaniu rodu von Kleist. Od XIX wieku do 1945 roku majątek był w rękach rodziny Mock.

Dwór

 

 

 

We wsi dwór zbudowany w drugiej połowie XIX wieku na planie prostokąta, parterowy, podpiwniczony, kryty dachem dwuspadowym.

JABŁONOWO /Appelwerder/

Jabłonowo pow. Wałcz, zachodniopomorskie (1)
Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Mirosławiec powiatu wałeckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1586 roku. W tym czasie należała do rodu von der Goltz, wzmiankowana w 1717 roku. W 1772 roku część wsi posiadała rodzina von Blankenburg, wzmiankowana w 1770 roku a część należała do wdowy von Kleist, z domu von Osterling. Ta część należąca do rodziny von Kleist została sprzedana w 1808 roku poborcy podatkowemu Janowi Ludwikowi Bock. Druga część już w 1783 roku została sprzedana rodzinie Bock. W 1827 roku był jeden majątek należący do Wilhelma Classe, który odkupił dobra od rodzeństwa von der Goltz. W 1836 roku właścicielem majątku był niejaki Betcke. Od 1871 roku dobra w rękach rodziny Viehstadt. Posiadali majątek prawdopodobnie do początku 1920 roku, kiedy majątek został rozparcelowany. W 1909 roku właścicielem był Georg Viehstadt.

Dwór

 

 

 

 

Dwór zbudowany w drugiej połowie XIX wieku, w latach parcelacji podzielony między osadników. Zbudowany na planie prostokąta, parterowy, kryty dachem dwuspadowym, podpiwniczony. Obecnie w rękach prywatnych.

GÓRZNO /Göhren/

Opublikowany przez

Wieś położona w gminie Bierzwnik powiatu choszczeńskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1337 roku. Wieś była w posiadaniu rodu von Segefeld. W 1354 roku została nadana Cystersom z Bierzwnika. Rodzina von Segefeld wyprzedawała swoje dobra z powodu konfliktu z zakonnikami. W 1539 roku kasacja klasztoru a wieś weszła w skład domeny państwowej i była wydzierżawiana. W 1879 roku majątek o powierzchni 396ha należał do rodziny Heller. W 1896 roku majątek o powierzchni 443,25ha należał do Hellmutha Heller, którego majątek w 1914 roku obejmował  443ha. W 1929 roku dobra posiadała wdowa Olga Heller, dzierżawcą był Wilhelm Müller, a majątek obejmował 443ha areału W tym czasie dwa większe gospodarstwa we wsi należące do: Wilhelma Schmidt(58ha) i Richarda Vӧlker(114ha).

Dwór

 

 

 

 

Był to budynek zbudowany na planie prostokąta, parterowy, kryty dachem dwuspadowym, podpiwniczonym. Nie istnieje. Na miejscu dworu stoi nowy budynek mieszkalny.

 

DZIKOWO /Schwainhausen/

Opublikowany przez

Osada położona w gminie Drawsko Pomorskie powiatu drawskiego. Wzmiankowana w 1340 roku kiedy margrabia Ludwik przekazał grunty wsi Drawsku Pomorskiemu. Do 1340 roku wieś należała do rodu von Güntersberg. We wsi założenie dworskie, obecnie Ośrodek Hodowli Zwierzyny Leśnictwo Dzikowo. Na początku XX wieku niewielki majątek z założeniem dworskim należał do rodu von Brockhausen.

Dwór

Zachował się parterowy dwór kryty dachem dwuspadowym. Remontowany w 2024 roku.