JABŁONOWO /Appelwerder/

Jabłonowo pow. Wałcz, zachodniopomorskie (1)

Wieś położona w gminie Mirosławiec powiatu wałeckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1586 roku. W tym czasie należała do rodu von der Goltz, wzmiankowana w 1717 roku. W 1772 roku część wsi posiadała rodzina von Blankenburg, wzmiankowana w 1770 roku a część należała do wdowy von Kleist, z domu von Osterling. Ta część należąca do rodziny von Kleist została sprzedana w 1808 roku poborcy podatkowemu Janowi Ludwikowi Bock. Druga część już w 1783 roku została sprzedana rodzinie Bock. W 1827 roku był jeden majątek należący do Wilhelma Classe, który odkupił dobra od rodzeństwa von der Goltz. W 1836 roku właścicielem majątku był niejaki Betcke. Od 1871 roku dobra w rękach rodziny Viehstadt. Posiadali majątek prawdopodobnie do początku 1920 roku, kiedy majątek został rozparcelowany. W 1909 roku właścicielem był Georg Viehstadt.

Dwór

 

 

 

 

Dwór zbudowany w drugiej połowie XIX wieku, w latach parcelacji podzielony między osadników. Zbudowany na planie prostokąta, parterowy, kryty dachem dwuspadowym, podpiwniczony. Obecnie w rękach prywatnych.

JURCZYCE /Jürtsch/

Wieś położona w gminie Kąty Wrocławskie powiatu wrocławskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1361 roku. Do 1787 roku wieś należała do klasztoru Jezuitów we Wrocławiu. W 1615 roku część wsi należała do rodu von Hochberg. W 1690 roku na terenie wsi majątek posiadała rodzina von Pucher(Pucher von Puchen, Pucher von Puchau, Pucher von der Buche, Bucher). Kolejnym właścicielem był generał von Rothkirch, które dobra otrzymał w darze od Fryderyka Wielkiego, wzmiankowani w 1814 roku. W 1856 roku majątek zakupiła rodzina von Zawadzky. W 1876 roku właścicielem był Theodor von Zawadzky i posiadał dobra do 1904 roku. W 1905 roku majątek posiadał Jophannes von Wengersky. Rodzina von Wengersky posiadała majątek do 1945 roku.

Pałac

 

 

 

 

Zbudowany w latach 1872-1874. Jest to budynek o rozczłonkowanej bryle. Obok park krajobrazowy oraz zespół gospodarczy.

JAGIELNO /Deutsch Jägel/

Wieś położona w gminie Przeworno powiatu strzelińskiego. Po raz pierwszy nazwa wsi pojawia się w „Księdze henrykowskie” z lat 1269-1273. W XV wieku wieś należała do rodu von Borsnitz, w 1469 roku wymienieni bracia Hans i Neinz von Borsnitz. Kolejno wieś należała do rodu von Pogrell(Pogarel) wymieniana już w 1550 i w 1591 roku. W 1632 roku umiera Zygmunt von Pogrell. Po nim majątek odziedziczyła jego córka Maria Margaretha von Rӧdern und Türpitz, żona Heinricha. W 1610 roku dobra posiadała rodzina von Rӧdern(Rädern,Roder). W 1659 roku dobra posiadała rodzina von Tommendorf(Thommendorff). W 1660 roku wieś w posiadaniu rodu von Schubert(Schuberth, Schubart). W 1666 roku wieś zakupił Christoph Leopold von Schubarth und Bruck. Pod koniec wojny siedmioletniej(1756-1763) wieś w posiadaniu generał majora Joachima Friedricha Christiana von Treskow, zmarłego w 1762. W 1783 roku właścicielem był generał major Martin Anton von Puttkamer. Po nim majątek w posiadaniu rodu von Reibnitz wymieniana w 1804 roku a następnie Hofereller. Na początku XIX wieku w posiadaniu rodziny von Paczensky und Tenczin, wzmiankowana w 1814, 1817 roku.  W 1830 majątek posiadał major Reich a po jego śmierci jego spadkobiercy. W 1858 roku dobra zakupił Hermann Nathan z Hamburga. W 1886 roku majątek w rękach Gebharda von Byern, od którego w 1889 roku dobra nabył baron Elgar von Dalwig. W 1907 roku sprzedał majątek hrabiemu Leo von Ballestrem(1873-1915). Jego ojciec, Franciszek II von Ballestrem był właścicielem Pławniowic. Po śmierci Leo von Ballestrema dobra dziedziczy wdowa, hrabina Ewa, z domu baronowa von Durant. Hrabiowie von Ballestrem posiadali majątek do 1945 roku. Wraz z matką dobrami zarządzały córki: Maria Ewa urodzona w 1905 roku i Maria Agnieszka urodzona w 1908 roku.

Zamek

W pierwszej połowie XV wieku zbudowany zamek przez rodzinę von Borsnitz, zniszczony w 1443 roku przez księcia oleśnickiego Konrada IV.

Pałac

 

 

 

 

Na murach zamku rodzina von Pogrell odbudowała budowlę przekształconą przez kolejne rody w pałac z czterema narożnymi basztami. Rozbudowywany w XVII, XVIII, XIX wieku. Ostatnia przebudowa miała miejsce na początku XX wieku. Majątek przejęty przez Skarb Państwa i przekazany pod zarząd PGR. Do lat siedemdziesiątych XX wieku pałac użytkowany, w latach 80-tych XX wieku opuszczony popadł w ruinę. Obecnie własność prywatna.

JERZMANOWA /Hermsdorf/

Wieś położona w gminie Jerzmanowa powiatu głogowskiego. W 1305 roku wchodziła w skład majątku biskupstwa wrocławskiego. W1366 roku wzmianka o kościele parafialnym, w 1366-  wzmiankowany proboszcz we wsi Hermansdorf. Na początku XV wieku wieś należała do rodu von Knoblochsdorf(prawd. chodzi o Knobelsdorff), którzy na terenie wsi postawili dwór. W latach 1459-1465-pisali się stąd bracia Jan i Bernard von Loosowie. W latach 1511-1513 siedział tu Zygmunt Loos a w latach 1552-1554  pisał się stąd Jan Loos. Rodzina von Loss(Looss,Loos) była właścicielem wsi do 1588 roku. Kolejnym właścicielem Jerzmanowej był Georg von Mutschelnitz, zmarły w 1626 roku. W 1659 roku jako właściciel majątku wymieniony Adam von Rothenburg. W 1700 roku właścicielem był von Latowski a w 1702 roku dobra w rękach rodu von Dyherrn(Dyhrn) herbu Doliwa. W 1741 roku król Prus Fryderyk II nadał wieś Georgowi i Heinrichowi von Sack(Sacvk von Bohuniowitz). Posiadali majątek do 1791 roku, kiedy wymieniony jest pałac, folwark, 2 wolne gospodarstwa a dobra są własnością hrabiego von Schӧnaich.  Pod koniec XIX wieku majątek w rękach Hermanna Moderow. Od 1909 do 1945 roku w posiadaniu hrabiów von Hoyos. W 1909 i  1917 roku majątek obejmował 521,67ha i należał do hrabiego Stanislausa Hoyosa.

Dwór

W obrębie wsi późnorenesansowy dwór, zbudowany na miejscu starszego założenia prawd. z 2 połowy XV wieku przebudowany w XVII – XIX w.

Pałac

W latach 1730-46 na fundamentach dworu zbudowano barokowy pałac. W 1746 roku znacznej przebudowy dokonał baron Heinrich von Sack. Kolejna przebudowa miała miejsce w XIX wieku. Obok park krajobrazowy oraz zabudowania gospodarcze byłego folwarku.

 

JACKOWO /Jatzkow/

Wieś położona w gminie Choczewo powiatu wejherowskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1377 roku. Stare lenno rodu von Jatzkow. Do 1732 roku wieś należała do rodu von Jatzkow. W latach 1784-1803 własność rodu von Somnitz. W 1804 roku właścicielem majątku był Franz von Somnitz. W 1829 roku dobra zakupił Karl Georg Fliessbach, zmarły w 1858 roku. Kolejnym właścicielem był syn Carla, Wilhelm Fliessbach(1855-1888). Następnym był Franz, urodzony w 1861 roku. Ostatnim posiadaczem dóbr do 1945 roku był Günther Fliessbach.

Pałac

 

 

 

 

Zbudowany na początku XIX wieku, przebudowywany w latach późniejszych. Obecnie w rękach prywatnych, pełni funkcję ośrodka agroturystycznego.

JELENIE /Bussberg/

Wieś położona w gminie Człopa powiatu wałeckiego. Dawny majątek. W 1857 roku własność rodu von Sydow. W 1896 roku majątek o powierzchni 612ha należał do rodziny Binder. W 1914 roku własność państwa pruskiego o powierzchni 750ha a dzierżawiony przez Alfreda Jordan. W skład majątku wchodziły folwarki -Miradź(Grüneberg) i Sitno(Zietenfier). W 1929 roku domena państwowa obejmująca 750ha, a w skład majątku wchodziły folwarki: Miradź(Gruneberg), Sitno(Zietenfier).

ZAŁOŻENIE DWORSKIE

Pozostałością po założeniu są budynki gospodarcze.

JASZKOWA GÓRNA /Oberhannsdorf/

Wieś położona w gminie Kłodzko powiatu kłodzkiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1324 roku(ӧbersten Henningstorf, obirsten Henningstorf/ i wielokrotnie w latach: 1351/Obirsten Henygisdorf/, 1361/obirstyn Hennigirsdorf/, 1368/Obirsten Hennegesdorf/, 1370/superiori Henningsdorf, Obirsten Hennigisdorf/, 1371/Obrsten Hennigdtorf/, 1375/Obirsten Hennyngstorf/, 1385/Obirn Hennygsdorf/, 1395/Ober Hennegisdorf/, 1407/Superiori Hennigsdorff/, 1418/Ober Hennegisdorf/, 1419/Owern Hennegisdorff/, 1485/Obir-Hennigisdorff/, 1488/Ober Hennigigitzdorff/, 1498/Oberhennigsdorff, Obirhennigsdorff/, 1513/Hanstorff/, 1555/Hanigsdorf/, 1631/Superior Hansdorf/, 1747/Ober Hansdorff/, 1765/Ober Handsdorf/, 1789/Ober Hansdorff/, 1933/Oberhannsdorf/. Dobra rycerskie nazywano Schlosshof. W 1324 roku właścicielem wsi był Otto von Glubos. Rodzina von Glaubitz(Glubos, Glubowitz, Glaubicz, Gluboś, Glaubic z Dubina) posiadała część wsi do końca XIV w. Część wsi w latach 1347-68 posiadał Anzelm von Rheina(Rheine), który w 1347 roku zakupił część wsi od Hermana Czinbocz(Zenec, Czenec, Senitz) i jego synów Hinko i Hermanna. W latach 1341-43 część wsi w posiadaniu Heinricha de Stercza, starosty wrocławskiego, część wsi w 1351r. posiadał Herman Cenebius oraz Hennel von der Stercz, w 1361 roku Heynrich von Sydelicz, w 1368 roku Merten von Panwicz i Hannus von der Stercz Od 1484 roku lenno rycerskie było własnością Hansa Gotsche(Schaffgotsch). W 1491 roku wzmiankowany Hans Schoff. Część lenna rycerskiego posiadała rodzina Daniel von Henningsdorf, wymieniany Hans Daniel von Henningsdorf(1497r.) W latach 1488, 1499 burgrabia Kłodzka, którego żona Catharina w 1530 roku sprzedała swój majątek w Kunzendorf Hansowi Bielerowi von Reichenbach. Rodzina wymarła na Georgu zmarłym w Jaszkowie Górnej w 1578 roku. Po śmierci ostatniego z rodu majątek przejęła kamera cesarska a w 1579 roku cesarz Rudolf II sprzedał dobra swojemu sekretarzowi, Dawidowi Kober, zmarłemu w 1584 roku. Po nim majątek przypadł synowi, Karolowi zmarłemu w wieku 5 lat. W 1669 roku dobra zakupiła księżna Maria Benigna Picollomini d`Aragona wdowa po księciu, która zbankrutowała i została zlicytowana. W 1692 roku majątek zakupił hrabia Johann Ernst von Gӧtz(Gӧtzen). W 1765 roku cała wieś w rękach hrabiego von  Gӧtz (Gӧtzen). W 1780 roku po hrabinie Elisabeth von  Gӧtz (Gӧtzen) dobra odziedziczył jej siostrzeniec, hrabia Alexander von Magnis.  W 1789 roku własność hrabiego Ernsta Friedricha von Haugwitz. Później ponownie w posiadaniu hrabiów von Magnis. Posiadali majątek do 1945 roku wraz z przysiółkami Asterhof i Hahndorf.

DWÓR

W latach 80-tych XV wieku na terenie wsi powstał folwark dworski. Zespół dworski(Niederhof) składający się z dworu i zabudowań dworskich znajduje się w centrum wsi wybudowany dla Hansa Daniela von Henningsdorf. Około 1520 roku zbudowana została wieża mieszkalna, renesansowa, zbudowana z kamienia na planie czworoboku, otynkowana, podpiwniczona, kryta dachem dwuspadowym, trzykondygnacyjna. Po zniszczeniach ok, roku 1550 odbudowana i rozbudowana. Kolejne przekształcenia założenia nastąpiły ok. 1570-1580 roku- nad nadprożem tablica heraldyczna z herbem i datą 1570. Jego przebudowy dokonał Georg Daniel von Henningsdorf. Po śmierci Georga Daniela dwór przestał pełnić rolę siedziby rodowej. W połowie XVIII wieku dwór znacznie przebudowany. Kolejna przebudowa miała miejsce na początku XX wieku. Możliwość zwiedzania wnętrz po wcześniejszym uzgodnieniu. Całość założenia(dwór i zabudowania folwarczne) otoczone były murem z kamienia. Resztki muru zachowały się do dnia dzisiejszego.

JONASHOF VORWERK

Dawny folwark wchodzący w skład majątku w Ostrowie. Obecnie nieistniejący. Dawne miejsce po folwarku to obecnie okolice drogi łączącej ulicę Witosa z Aleją Ostrowską w Sulęcinie. Prawdopodobnie założony był w latach 1819/20 przez ówczesnych właścicieli majątku w Ostrowie, rodzinę Dohne.

JEŻOWE POLE /Egelpfuhl Vorwerk/

Nieistniejąca miejscowość położona w gminie Sulęcin powiatu sulęcińskiego. Były folwark. W 1914 i w 1929 roku wchodził w skład majątku w Grochowie należącym do Dr.jur. porucznika Maxa Tischmeyer,  właściciela Grochowa.

JEDLICE /Augusthof/

Wieś położona w gminie Lipiany powiatu pyrzyckiego. Dawny majątek. W 1914 roku obejmował 504ha i należał do Waltera Conrad. W skład majątku wchodził folwark Brzostowo(Freiheitsfelde). W 1929 roku majątek o powierzchni 488 ha był własnością firmy berlińskiej Gemeinnutzige Siedlungsgesellschaft Dtsch.Ostbund, Berlin, m.b.H. Berlin

DWÓR

We wsi dwór o cechach włoskiego neorenesansu z cechami klasycystycznymi.

JESIONOWO /Schönow/

Wieś położona w gminie Przelewice powiatu pyrzyckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1494 roku będąc w tym czasie własnością Johanna von Billerbeck. W latach 1520-1699 własność rodziny Runge– wzmiankowany Bartholomeus Runge(1520) i Balthasar Dietrich Runge(1699). W XVIII wieku wieś należy do rodu von Kussow. W 1741 roku wdowa po Wilhelmie Sigismundzie von Kussow sprzedaje majątek rodzinie von Trampe, która już w 1749 roku odsprzedaje dobra wdowie Dorothei Adelajdzie von Schӧning, późniejszej żonie majora Christopha F. von Bormann. W 1775 roku majątek zakupił Karl von Knobelsdorff. W latach 1822-1824 majątek należał do majora Friedricha Ludwiga von Knobelsdorff. W 1835 roku dobra zakupi Julius R. von der Osten. W 1868 roku właścicielem dóbr był Wilhelm von der Osten. W 1892 roku właścicielem majątku liczącego 1174 ha był L. Geitner z Berlina. W 1910 roku majątek obejmujący 1171,70 ha gruntów należał do Heinricha Geitner. W 1928 roku dobra liczące 902 ha gruntów należały do Gustava Engelbrechta. Po 1929 roku majątek rozparcelowany.

We wsi mocno przebudowany budynek pałacu z początku XX wieku, zaadoptowany na szkołę. Obok park krajobrazowy oraz zabudowania folwarczne.