TEMPLEWO /Tempel/

Wieś wzmiankowana w 1251 roku, w 1303 roku wymieniana jako własność templariuszy, po 1312 roku w rękach zakonu joannitów z Łagowa.

Dwór zbudowany około 1800 roku, rozbudowany na przełomie XIX i XX wieku. Część starsza o cechach klasycystycznych, na rzucie prostokąta, parterowa, kryta dachem naczółkowym.
templewo-1941-lubuskie

TOPORÓW /Topper/

Wieś położona w gminie Łagów powiatu świebodzińskiego. Początki wsi sięgają średniowiecza. Po raz pierwszy wymieniona w 1350 roku, kiedy należała do joannitów łagowskich. Później staje się własnością rodu von Lӧben. Później dostaje się w ręce rodu von Zo(a)beltitz. Po nich wieś jest własnością rodu von Knobelsdorff. Kolejnym posiadaczem dóbr była rodzina von zu Dohna. W XVIII wieku dobra są własnością rodziny von Rissmann, której grobowiec rodzinny znajduje się w kaplicy obok kościoła. Po 1830 roku majątek staje się własnością rodu von Zobeltitz. W połowie XIX wieku majątek zmienia właściciela- zostaje nim hrabia Edwin von Manteuffel. Po jego śmierci i zadłużeniu majątku przez spadkobierców dobra w 1893 roku zakupuje Robert Müller. W latach 20-tych XX wieku majątek odkupiony od rodziny Müller przez Marcina Lutze, który pozostawał posiadaczem majątku do 1945 roku.

 

Toporów, lubuskie

Toporów- pałac od strony parku

toporow-palac

toporow-palac

toporow-pow-swiebodzin-lubuskie

 

Pałac neorenesansowy z XIX wieku, obecnie siedziba Akademii Rolniczej z Wrocławia. Obok park krajobrazowy.

toporow-1911-lubuskie

TORZYM /Sternberg/

HISTORIA MIASTA

 Miasto w powiecie sulęcińskim z początkami sięgającymi średniowiecza. Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawia się w roku 1300. Do połowy XIII wieku miejscowość należała do Piastów Śląskich. Po podpisaniu układu w Legnicy  w 1249 Ziemia Torzymska i Lubuska dostają się w ręce arcybiskupa Magdeburgii. Przy istniejącym zagrożeniu ze strony władców miśnieńskich, zjednoczone siły biskupa Magdeburgii i Brandenburgii zdobyły w 1250 roku zamki w Lubuszu i po przekroczeniu Odry w 1251 roku stały się zagrożeniem dla całej Ziemi Lubuskiej. W 1252 roku zawarty wielostronny pokój doprowadził do oderwania Ziemi Lubuskiej i Torzymskiej od Dolnego Śląska. Nazwa miasta pochodzi od Konrada von Sternberg, arcybiskupa magdeburskiego, budowniczego zamku. Od 1286 lub 1287 roku Torzym jak i cała Ziemia Lubuska przechodzi we władanie margrabiów brandenburskich. Od 1450 roku właścicielami Torzymia była rodzina von Winning , która była właścicielami miasta do 1724 roku. Pochodziła ze wsi Winningen leżącej w kraju związkowym Saksonia-Anhalt. Prawdopodobnie przybyli na Ziemię torzymską razem z biskupem Konradem von Sternberg. Później wasale margrabiów brandenburskich. W XV wieku trudniła się rozbojem. Na początku XVI wieku wyprawa Zygmunta Jagiellończyka i elektora brandenburskiego Joachima zniszczyła siedzibę rodową von Winningów, prawdopodobnie zamek, leżącą na wzniesieniu, 3 km na północny zachód od centrum miasta. W XVIII wieku w Torzymiu majątki posiadały również rody- von Platen, von Neuendorf, von Becker, hrabia von Schmettau, von Brederlow, von Kracht- wymieniony Johann Sigismund oraz Wolf Sigismund von Kracht(zm.1761)- posiadali Torzym w XVIII wieku, mając siedzibę w Grunhof.  Na początku XIX wieku podział Torzymia pomiędzy dwie rodziny: Sommer i von Kalckreuth z siedzibą w Grundhof.  W XIX wieku majątki posiadały rodziny von Fischer, von Collas.

Torzym, lubuskie

ZAMEK

 Zamek torzymski został wybudowany przez arcybiskupa magdeburskiego, Konrada von Sternberg w latach 1266-1276. Prawdopodobnie znajdował się 2 km na północny zachód od centrum miasta. Pierwszymi właścicielami zamku była rodzina von Strehle, rodzina pochodząca z Miśni, wymarła w 1384 roku. Po przejęciu zamku przez margrabiów brandenburskich dochodzi do zmiany właścicieli zamku, którym prawdopodobnie od 1300, najpóźniej 1310 zostaje rodzina von Winning. Ostatnia wzmianka o zamku pojawia się w 1375 roku, po 1377 roku o zamku słuch zaginął.

Torzym, lubuskie

Torzym-lubuskie

Wasserhof, Antonienhof und Baronshof.

W południowo-zachodniej części wsi położony majątek z dworem. W połowie XIX wieku majątek należał do rodziny von Fischer. Do 1945 roku dobra są w rękach książąt von Hohenzollern-Sigmaringen.

torzym-grundhof-lubuskie

Grundhof

Obecnie w północno-zachodniej części Torzymia. Prawdopodobnie na terenie majątku znajdowała się siedziba właścicieli Torzymia. W XVIII wieku należała do rodziny von Kracht– wymieniony Johann Sigismund von Kracht i Wolf Sigismund von Kracht(zm.1761). Na początku XIX wieku Torzym podzielony pomiędzy rodziny Sommer i von Kalckreuth. Od połowy XIX wieku dobra posiada rodzina Simon. Na początku XX wieku majątek w rękach rodziny Zielfeder(1903), później rodziny Schiftan. Posiadała dobra do 1945 roku.

WILLA

torzym-willa-jungmann

torzym-1902-lubuskie

TREMBOWLA

Po raz pierwszy wzmiankowana w 1097 roku, kiedy to doszło do zdradzieckiego oślepienia trembowelskiego księcia Wasylka. Nazwa miejscowości pochodziła od masowego wyrębu drzew. W XI wieku była siedzibą księstwa Rościsławiców. Już wtedy istniało założenie obronne na wzgórzu. W 1241 roku twierdza trembowelska została niemal doszczętnie zniszczona przez ordy mongolskiego chana Batu-chana. Od 1340 miasto królewskie Kazimierza Wielkiego, który w 1360 roku na fundamentach twierdzy Wasylka zbudował nowy zamek, z narożnymi basztami i warownią. Od 1389 roku miasto na prawie magdeburskim. Pod koniec XV wieku miasto jak i zamek ucierpiały w wyniku działań wojennych księcia mołdawskiego Stefana III Wielkiego. W 1508 roku odbudowywany zamek trembowelski ponownie niszczony przez wojska tatarskie. W 1530 roku na rozkaz hetmana koronnego Jana Amora Tarnowskiego herbu Leliwa(*1488- +16.05.1561) rozpoczęto odbudowę zamku. Sam Jan Amor Tarnowski pochodził ze znakomitego rodu. Syn Jana Amora i Barbary z Rożnowa, wnuczki Zawiszy Czarnego, pochodził z szlacheckiej rodziny Leliwitów Tarnowskich, posiadającej status senatorski. Wychowywał się na dworze kardynała Fryderyka Jagiellończyka oraz dworach królów Jana Olbrachta, Aleksandra I i Zygmunta Starego. Był świetnym wojskowym, który zmienił organizację wojska polskiego oraz administratorem. Był żonaty z Barbarą Tęczyńską oraz Zofią Szydłowiecką. Miał 3 synów i córkę Zofię Tarnowską zamężną za kniazia Konstantego Wasyla Ostrogskiego. Po bezpotomnej śmierci brata Jana Krzysztofa Tarnowskiego w 1567 roku odziedziczyła całą fortunę ojca. W 1534 roku kasztelan krakowski Andrzej hrabia Tęczyński herbu Topór(*1480-+02.01.1536)  wzniósł nowy zamek. Po jego bezpotomnej śmierci dalsze prace związane z przebudową zamku kontynuował jego brat, Stanisław hrabia Tęczyński herbu Topór(*1484-+1549). W 1631 roku przebudowany przez Andrzeja Bałabana herbu Korczak . Zdobyty przez kozaków w 1648 roku. Latem 1675 roku 30-tysięczna armia turecko-tatarska dowodzona przez Ibrahima Szyszmana po wkroczeniu na Ruś zajęła zamek w Zbarażu i w Podhajcach. Od 20 września 10-tysięczny oddział Turków przystąpił do oblężenia Trembowli. Zamku broniła załoga składająca się z 80 żołnierzy piechoty, niewielkiej liczby szlachty i około 200 chłopów i mieszczan dowodzona przez kapitana Jana Samuela Chrzanowskiego herbu Poraj , nobilitowany w 1676 roku. Bohaterką obrony stała się żona Jana, Anna Dorota Chrzanowska, z domu von Fresen. Mężowi doniosła o zamiarze poddania twierdzy przez szlachtę, a samemu mężowi zagroziła śmiercią w wypadku poddania przez niego zamku. Po dwóch tygodniach obrony nadeszła od Lwowa odsiecz króla Jana III Sobieskiego. W XVII wieku na pamiątkę tych wydarzeń postawiono jej pomnik, który nie istnieje i nie zachował się żaden jego opis. W XX wieku postawiono pomnik autorstwa Jana Bochenka, zniszczony w 1944 roku. W 2012 roku na odnowionym cokole postawiono nowy pomnik autorstwa ukraińskiego rzeźbiarza Romana Wilhuszynskiego. W 1687 roku zamek podstępnie zdobyty i zniszczony przez Tatarów. Od tego czasu w ruinie, nie odbudowany. W zaborze austriackim częściowo rozebrany, częściowo wykorzystany na koszary. Pod koniec XIX wieku częściowa rozbiórka zamku. W 1920 roku próba odbudowy obiektu. Po II wojnie światowej stał długo zapomniany i zaniedbany. Pod koniec lat 80-tych XX wieku przeprowadzono prace archeologiczne. Obecnie zabezpieczony, udostępniony do zwiedzania.

Willa Zakrzewskiego

Wille

Widok Trembowli z Góry Zamkowej

Zabytki- ruina zamku, kościół i klasztor oo. Karmelitów z 1635 roku, obecnie cerkiew, cerkiew pw. Św. Mikołaja z przełomu XVI i XVII wieku, ratusz, ruiny obronnego monastyru bazylianów z 1716r.

Urodzeni w Trembowli:

Tadeusz Justyn Filipowicz(*26.09.1887-+04.1940)-podpułkownik artylerii Wojska Polskiego. Inżynier rolnictwa. Brał udział w obronie Lwowa. Wraz z bratem Pawłem zamordowany w Charkowie

Antoni Borzemski herbu Jelita(*18.08.1866-+?),-nauczyciel. Nauczał we Lwowie, Przemyślu, Samborze, Sanoku, Nowym Sączu, Tarnopolu. Był właścicielem dworu w Solinie(ob.województwo podkarpackie, powiat leski)

Kazimierz Borwicz(*22.07.1900-+1940 Katyń)-podporucznik rezerwy taborów Wojska Polskiego, doktor praw. W okresie międzywojennym pracował w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku.

Mieczysław Halicki(*25.05.1907-+08.05.1959)-sierżant pilot Wojska Polskiego IIRP, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, francuski ruch oporu, przewodniczący Rady Miejskiej w Kłodzku.

Jerzy Lesław Wyrozumski(*07.03.1930)- historyk, mediewista, profesor nauk humanistycznych, były pracownik UJ, Prezes Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa,

Jan Puławski(*20.08.1924-+04.12.2003)-generał brygady Wojska Polskiego, magister ekonomii.

Julian Olpiński herbu Nałęcz(*1847-+1908)-lekarz, burmistrz Trembowli, poseł do Sejmu Krajowego Galicji VI i VII kadencji w latach 1889-1901, w 1875 roku opublikował artykuł na temat wziernika usznego własnego projektu.

Wacław Leśniański(*28.09.1886-+14.11.1956)-polski chemik, profesor technologii chemicznej, wykładowca na Politechnice Lwowskiej do 1939r, po 1945 roku organizował Wydział Chemiczny i Katedrę Technologii Organicznej w Gliwicach.

Roman Marian Kuntze(*26.01.1902-+22.08.1944)-docent zoologii, zoogeograf, wykładowca akademicki, wykładowca na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie i w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Zamordowany przez żołnierzy niemieckich podczas Powstania Warszawskiego, w czasie którego zginęła również jego żona.

Juliusz Kleeberg(*30.03.1890-+04.07.1970)-generał brygady Wojska Polskiego IIRP i Polskich Sił Zbrojnych, młodszy brat Franciszka, późniejszego generała dywizji WP. Zginął w wypadku samochodowym na ziemi australijskiej.

Stanisława(Joanna) Jędryka(01.01.1940)-polska aktorka filmowa i teatralna.

TROSKA /Sorgau/

Nieistniejąca osada położona w gminie Kożuchów powiatu nowosolskiego. Były folwark wzmiankowany w 1791 roku, kiedy należał do rodziny von Abschatz und Strachwitz, właścicieli pobliskiego Radwanowa. W 1844 roku należał do rodziny Eckardt, właścicieli Radwanowa Średniego. Opuszczona w latach 80-tych.

troska-1896-lubuskie

Truskolas /Trutzlatz/

Wieś położona w gminie Płoty powiatu gryfickiego. Początki wsi sięgają średniowiecza. We wsi dawny majątek położony na południowym krańcu wsi należący w 1870 roku do Pani Mühlenbruch i liczący 1565 akrów ziemi a w 1879 roku należący do rodziny Rickmann i liczący 561,09 ha gruntów. W części północnej drugi majątek należący w 1910 roku do Richarda Klünder i obejmujący 141,18 ha ziemi. W 1928 roku dobra należały do Alexandra Hasselstrӧm. W tej części zachował się dwór zbudowany w 1927 przez E. Klünder.

TRZCIEL /Tirschtiegel/

HISTORIA MIASTA

Po raz pierwszy wzmiankowany w 1252 roku aczkolwiek brak dokumentów poświadczających tę datę a wg  Słownika geograficznego Królestwa Polskiego wzmianka o Trzcielu pojawia się dopiero w 1319 roku, w dokumencie na mocy którego Piastowie linii głogowskiej: Henryk II Wierny i Przemko zrzekli się na rzecz margrabiego brandenburskiego Waldemara części swoich wielkopolskich posiadłości w tym Trzciela. Prawdopodobnie pierwotnie własność pomorskiego rodu Święców. Po rokoszu wznieconym w roku 1307 przeciwko księciu Władysławowi I Łokietkowi, odebrany i włączony do dóbr książęcych. W latach 1313-1340 Trzciel mógł należeć do rodu Niałków-Jeleni. Na pewno w XIV wieku należał do rodu Wezemborków. Pierwszym właścicielem z tego rodu był Bork z Grodziska, po nim dobra dziedziczy syn, Józef Wezenbork. Po śmierci Józefa dobra odziedziczyła córka Wichna zamężna za Świętosława Pałuka z Szubina. W roku 1434 syn Wichny Maciej Wezenbork i jego siostra Burneta sprzedają miasto i zamek braciom Stanisławowi i Dobrogostowi Ostrorogom. W roku 1563 część dóbr należy do Anny z Ostrorogów Sieniawskiej, żony Prokopa Sieniawskiego. W 1579-80 część dóbr należała do syna Anny, Marcina Sieniawskiego. W 1590 roku ponownie całość dóbr trzcielskich wraz z siedzibą dworską należała do Ostrorogów przez zakup części dóbr należących do Sieniawskich przez Marcina Ostroroga. W 1611 roku Jerzy z Ostroróg sprzedaje dobra Piotrowi z Bnina Opalińskiemu,staroście śremskiemu i pobiedziskiemu. W 1629 roku część dóbr należąca do Anny z Bnina Opalińskiej-Grudzińskiej, żony Zygmunta Grudzińskiego zostaje zakupiona przez Jana Opalińskiego. Ten sam Jan w 1630 roku zakupił część dóbr należących do Zofii de Stemberg Kostczanki, wdowy po Piotrze z Bnina Opalińskim. W 1633 roku spadkobierca Jerzego Ostroroga, Przecław Leszczyński sprzedaje dobra odziedziczone po Ostrorogu Janowi Opalińskiemu. Trzciel wraz z siedzibą dworską są w posiadaniu Opalińskich do 1670 roku. W tym roku Jan Konstanty z Bnina Opaliński sprzedaje majątek Krzysztofowi von Unrugowi. W 1694 roku część dóbr trzcielskich należy do Marianny Bogumiły Pilichowskiej, z domu von Unrug, córki Władysława a wnuczki Krzysztofa von Unrug. Prawdopodobnie na początku XVIII wieku dobra w zastaw otrzymał Michał Kazimierz Raczyński, który sprzedał je rodzinie Szołdrskich. W 1730 roku jako właściciel wymieniany jest Stefan Szołdrski.W roku 1784 jako właściciela wymienia się Maksymiliana z Brudzewa Mielżyńskiego oraz Michała z Krzyżanowa Krzyżanowskiego jako dzierżawcę majątku. Po rozbiorach Trzciel jako miasto przechodzi na własność państwa pruskiego natomiast majątek ziemski z siedzibą dworską jest w rękach szlachty pruskiej. Na początku XIX wieku jako właścicieli wymienia się rodzinę von Reuss von Plauen, zamieszkującą siedzibę dworską i piszący się „na zamku…”. Pod koniec lat 40-tych majątek jest w rękach hrabiego Bernharda von zu Dohna. W1851 roku majątek zakupiony przez rodzinę Fischer, będącą w posiadaniu majątku do 1945 roku. W 1902 roku rodzina nobilitowana i zachodzi zmiana nazwiska na Fischer vom Mollard dla zachowania nazwiska Mollard po śmierci ostatniego z rodu. Kiedy Trzciel uzyskał prawa miejskie nie wiemy. Po raz pierwszy pojawia się wzmianka o mieście Trzciel w roku 1458.  W XVII wieku miasto podzielone na część starą/polską/ i nową/niemiecką/, powstałą w czasie wojny trzydziestoletniej. Połączenie obu części nastąpiło dopiero w 1888 roku. Po rozbiorach Polski miasto znalazło się w granicach państwa pruskiego i nierozerwalnie z nim związane do 1945 roku po krótkim epizodzie przynależności do Księstwa Warszawskiego na początku XIX wieku.

trzciel-1940-lubuskie

ZAMEK

Po raz pierwszy wzmianka o zamku pojawia się w XIV wieku(1393,1394,1398), który prawdopodobnie zbudowany został przez ród Wezemborków. Założenie położone było na północnych krańcach „starego miasta” otoczone nurtami Obry około 600 m na północny zachód od mostu na Obrze. Gród ten składał się z dwóch członów- większego o obwodzie zewnętrznym , który wynosił 800 kroków i średnicy stożka 40m i wysokości 3-4m oraz leżące obok grodu mniejsze stanowisko z podwójną linią wałów i zwane ‚zamczyskiem’. Miejsce to widoczne obecnie  z drogi krajowej numer 92. Użytkowany od XIII wieku. Prawdopodobnie na miejscu pierwotnego zameczku powstało założenie użytkowane przez kolejnych właścicieli do lat 40-tych XIX wieku, potem rozebrane. Nowy pałac powstaje  w latach 1868-1869 w „nowej” części miasta.

PAŁAC

Trzciel- widok na pałac od strony parkuTrzciel, lubuskieTrzciel-widok na palactrzciel-palactrzciel-lubuskie-2

trzciel-1902-lubuskie

Trzciniec / Wassergrund/

Trzciniec, zachodniopomorskie

 

Wieś położona w gminie Czaplinek powiatu drawskiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1768 roku, będąc własnością rodu von Goltz z Byszkowa. Od 1789 roku przechodzi w ręce rodu von Wedel za sprawą Agnieszki von Wedel z domu von Goltz, żony Karla von Wedel. Dość częste zmiany właścicieli- wymienia się rodziny: Seligsohn, Wegner, Blanck, von Wissmann. Przed 1922 rokiem dobra w rękach właściciela Byszkowa, Hansa von Wessel. Od niego majątek zakupiła rodzina von Illich. W 1933 roku doszło do parcelacji majątku.

Goltz der

Goltz 2

Goltz 1

Goltz 3

Goltz hrabia 2

Goltz hrabia 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PAŁAC

W 1924 roku zostaje zbudowany pałac w stylu eklektycznym przez rodzinę von Illich. Pałac znajduje się na terenie parku założonego w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Od 1939 do 1945 roku pałac służył za ośrodek „Hitlerjugend’. Po 1945 roku w pałacu mieścił się: ośrodek kolonijny, użytkowany przez junaków SP, wojsko. W pałacu mieścił się Państwowy Dom Specjalny. Był również w rękach PGR. Od 1990 roku w rękach prywatnych, później przejęty przez Społeczne Towarzystwo Oświatowe z Warszawy. Od 1992 roku pałac przejęty przez zgromadzenie salezjańskie.

 Screen Shot 035