WIRÓWEK /Wierower Mühle/

Wieś położona w gminie Gryfino powiatu gryfińskiego. Wzmiankowana w 1212 roku. W 1282 roku własność cystersów z Kołbacza. W 1548 roku książę Filip I nadał wieś Kasparowi Luggefielen. Rodzina ta posiadała młyn we wsi od 1480 roku. Dobra utrzymali do 1800 roku. Do 1945 roku majątek należał do rodziny Beyersdorf. W 1939 roku majątek liczył 491 ha gruntów.

We wsi pałacyk z początku XX wieku w otoczeniu krajobrazowego parku. Po wojnie pomieszczenia pałacyku zaadoptowane na potrzeby PGR. W  1994 roku  zdewastowany pałac zakupiony przez prywatnego inwestora i odrestaurowany.

WARNIK /Warningshof/

Wieś położona w gminie Kołbaskowo powiatu polickiego. Założona w połowie XIX wieku. W 1928 roku właścicielką majątku była Pani H. Schneider a dobra jej liczyły 82,9 ha gruntów. Do 1945 roku majątek w rękach Idy Wschow.

DWÓR

We wsi założenie dworskie składające się z dworu i niewielkiego parku krajobrazowego.

WARNIŁĘG /Warlang/

Wieś położona w gminie Złocieniec powiatu drawskiego. Powstała w XVI wieku należała do rodu Golczów-von der Goltz– wymieniony w 1595 roku dziedzic części wsi Jerzy Golcz pochodzący z czarnej linii Golczów ze Starego Worowa. W XVII wieku należała do Balthasara Golcza-von der Goltz(+1642), właściciel Siemczyna, części Piaseczna, Warniłęgu, który za 5000 polskich florenów zakupił wieś od Johanna Golcza ze Starego Worowa. Po nim dobra dziedziczy Georg Wilhelm Golcz-von der Goltz(*1635-+1687), właściciel Siemczyna, Rzepowa, Piaseczna i Mirosławca. W 1868 roku właścicielem majątku był Richard Hermann Otto Oerthling.  W XIX i do lat 20-tych  XX wieku majątek posiadała rodzina von der Heydt– wymieniony Wilhelm von der Heydt(*06.08.1868-+21.11.1932), który w 1884 roku ożenił się z Marie Louise Oerthling, córką właścicieli majątku. W 1910 roku dobra liczyły 934 ha gruntów. W 1928 roku majątek należący do Heinza von der Heydt liczył 938 ha gruntów. Prawdopodobnie około 1928 roku majątek zakupiła rodzina von Knobloch.

We wsi pozostałości po założeniu pałacowo-parkowym i dworskim.

WOJANÓW /Schildau/

Wieś położona w gminie Mysłakowice powiatu jeleniogórskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1281 roku kiedy należał do Eberharda von Schildau. W 1361 roku własność Hansa von Zedlitz, w 1488 roku Dittricha von Runge, w 1470 roku Nicola von Zedlitz, w 1520 roku Petera von Runge. Ponownie w rękach rodu von Zedlitz od 1532 roku. Część wsi była w rękach rodu von Schaffgotsch, którą w 1566 roku odkupił Christoph von Zedlitz. Posiadali Wojanów do 1727 roku, kiedy majątek wykupił węgierski arystokrata Johann Franz hrabia Karwath. Po jego śmierci w 1730 roku  dobra dziedziczy jego jedyny syn, Franz Maximilian hrabia von Karwath żonaty z Kathariną Karoline hrabianką Henckel von Donnersmarck. W 1747 roku majątek zakupiła Clara hrabina von Frankenberg, z domu baronówna Matuschka. Od niej w 1755 roku dobra wykupił Daniel von Buchs(*1707-+1779). W 1817 roku od Daniela von Buchs majątek zakupił Karl Heinrich Sigismund von Rothkirch. W 1831 roku Wojanów zakupił tajny radca sprawiedliwości Karl Albrecht Wilhelm Ike(*1798-+1864). Rodzina Ike pochodziła z Meklenburgii z hrabstwa Ruppin. Pod koniec XVIII wieku mieszkali we Wrocławiu. Karl Albrecht urodził się natomiast w Grodzisku Wielkopolskim. W 1843 roku(dyplom wystawiony w 1844 roku) otrzymał szlachectwo polskie od cara z predykatem Duninowski od nazwy majątku Duninów(obecnie Nowy Duninów) nad Wisłą położonego na Mazowszu. Od tego czasu pisał się Ike-Duninowski. W 1829 roku ożenił się z Luise Marchand, córką bankiera z Elbląga. Jej dziadek Gotthilf von Struensee zakupił od marszałka Blüchera(wtedy generała) Duninów z 16000 ha. Posiadał również Kadyny pod Elblągiem. Cały majątek odziedziczyła wnuczka, w/w Luise.  W 1839 roku sprzedał pałac królowi pruskiemu, Fryderykowi Wilhelmowi III, który podarował go córce, księżniczce Luise, zamężnej za księcia Fryderyka, brata króla holenderskiego Wilhelma II. Kolejnym dziedzicem dóbr była ich córka Marie księżna zu Wied-Neuwied(*1841-+1910), księżniczka Niderlandów. W 1908 roku Wojanów zakupił Karl Krieg z Olszanicy. Od 1927 roku pałac z majątkiem nabyli konsul dr Kurt Effenberger z Wrocławia i Wilhelm Kammer. Posiadali dobra do 1945 roku.

Bardzo dziękuję Panu Witoldowi za informacje dotyczące Karla Albrechta Wilhelma Ike. 

 Pałac

W latach 1603-1607 Nickel von Zedlitz und Nimmersath buduje renesansowy dwór. Zniszczony w trakcie wojny trzydziestoletniej odbudowany przez Christopha von Zedlitz w 1667 roku. Przebudowany w 1754 roku przez Daniela von Buchs. W 1832-33 baron Ike zmodernizował, przebudował i rozbudował pałac. Kolejna przebudowa miała miejsce za czasów księżnej Luise. Kolejne przebudowy i modernizacje miały miejsce w latach 1889, 1899, 1906.

WĘGRZYNICE /Ulbersdorf/

Wieś położona w gminie Skąpe powiatu świebodzińskiego. Po raz pierwzy wzmiankowana w 1207 roku(Wangrynicze). Nadaniem księcia Henryka Brodatego należała do klasztoru cysterek w Trzebnicy. Do sekularyzacji dóbr kościelnych we wsi istniał folwark kościelny. Po 1814 roku majątek niewielki liczący 130 ha należał do generała Friedricha Bogislausa Emanuela von Tauenzien. Później należał do radcy sądowego Fr.G.Mettke(1860). W 1881 roku właścicielem dóbr był porucznik Richard Mettke zamieszkały we dworze na terenie majątku. W 1898 roku dobra należały do Marianne Mettke.

WYSZOGÓRA /Piepenburg/

Osada położona w gminie Płoty powiatu gryfickiego. Wzmiankowana w 1320 roku kiedy była własnością rycerza Henninga von Plote, przodkiem baronów von Plotho. Później własność rodów: von Blanckenburg, von Plӧtz, hrabiów von Eberstein, von der Osten, von Troyen. W 1465 roku należała do Dinniesa von der Osten. Z powodu kłopotów finansowych w 1577 roku sprzedali wieś rodzinie von Blücher. Powraca ponownie w ręce rodu von der Osten. Pod koniec XVIII wieku właścicielem był Friederich Wilhelm von der Osten. Do końca XIX wieku majątek w rękach rodu von der Osten– wzmiankowany August von der Osten. W 1870 roku majątek obejmował 3832 mórg ziemi a w 1879 roku 956,11  ha gruntów. Od początku XX wieku dobra posiada rodzina hrabiów von Bismarck-Osten.

 

WLEWO /Wefelow/

Wieś położona w gminie Trzebiatów powiatu gryfickiego. Wzmiankowana w 1224 roku kiedy była uposażeniem zakonu norbertanek z Trzebiatowa a później klasztoru w Białobłokach. W 1315 roku lenno rycerzy z rodu von Manteuffel. Później własność miasta Trzebiatów, które przejęło dobra po sekularyzacji dóbr kościelnych. Miasto wydzierżawia majątek dwóm rodzinom rycerskim: von Wollenberg i von Brüstlein. W 1822 roku majątek wykupiła Johanna Philippina von Brüstlein. Dnia 21.02.1824 roku w majątku urodził się Adolph Friedrich von Brüstlein, którego żoną była Alexandrine Angelique Helene Ida z domu von Pissin. W 1864 roku majątek należał do von Brüstlein. Rosalie Phillippine Frederike von Brüstlein wychodzi za mąż za Louisa von Bonin. Mają ośmioro potomstwa: 4 synów i 4 córki: Albrecht Ernst Hugo(*17.12.1855), Arwed Otto Franz(*08.05.1856), Franz Udo Erich(*20.06.1857), Lucie Charlotte Phillippine(*15.02.1859-+29.04.1859), Catharine Eva Charlotte(*31.03.1860), Erik Wilhelm Adolf Max(*13.06.1861), Gertud Minne Johanna Ulrike(*24.06.1866), Charlotte Caecille Minna Rosalia(*27.08.1872). W 1870 roku właścicielem dóbr jest Louis von Bonin a dobra obejmują 1222 mórg ziemi a w 1879 roku 312,29 ha gruntów. Arwed Otto Franz von Bonin 15 maja 1900 roku żeni się z Alexandriną Kathariną Johanną von Elbe z Karnic. Dnia 16.01.1910 roku Arwed umiera. Mają córkę Ursulę Katharinę von Bonin urodzoną w 1901 roku. W 1920 roku wychodzi za mąż za Heinricha barona von Schilling, który przejmuje majątek. W 1931 roku majątek zakupuje Fritz von Wissmann, ostatni właściciel miejscowych dóbr.

Z zespołu dworskiego zachowała się tylko rządcówka, stajnia i spichlerz.

WĘGORZYN /Wangerin/

Wieś położona w gminie Karnice powiatu gryfickiego. Wzmiankowana w 1299 roku kiedy należała do  Trzebiatowa. Później lenno rodu von Borck. W XVIII wieku podział wsi na część A i B. Majątek A należał do Joachima von Borck i jego syna generałmajora Friedericha Wilhelma von Borck. W 1730 roku majątek dziedziczy brat Friedericha Wilhelma, Franz Heirnich von Borck. Po jego śmierci ok. 1744 roku dobra dziedziczy syn, major Wilhelm Leopold von Borck. Majątek B również należał do rodziny von Borck. Po śmierci Joachima von Borck dobra dziedziczy jego syn, Christoph Friederich von Borck. Po nim dobra są własnością jego synów, Friedericha Wilhelma i porucznika Johanna Carla von Borck. Dnia 11.11.1772 roku majątek w rękach Friedericha Wilhelma von Borck. W 1870 roku majątek posiada rodzina Busch a dobra liczyły 1019 mórg ziemi. W 1879 roku własność rodziny Kemcke a dobra obejmowały 259,14 ha ziemi. W latach 1905-39 majątek posiada rodzina Fieck.

WITNO /Wittenfelde/

Wieś położona w gminie Gryfice powiatu gryfickiego. W XVIII wieku dwa działy majątkowe. Majątek A należał do rodziny von Witten. Na początku  XVII wieku należał do Valentina Jürgena von Witten. Dnia 05.12.1730 roku wymieniony jako właściciel młodszy syn Valentina, Stephan Erdmann von Witten. Po jego śmierci majątek przejmuje jego brat, Balthasar Heinrich von Witten(18.12.1736). Kolejnym dziedzicem dóbr zostaje brat w/w major Joachim Ludewig von Witten, ożeniony z Johanną Marią von Schwerin. Dnia 09.01.1751 roku wdowa po Balthasarze sprzedaje dobra Berwalterowi Ernstowi Friederichowi Gesler. Po jego śmierci dobra dnia 11.08.1752 roku przechodzą w ręce Martina von Lettow a po jego śmierci w 1753 roku majątek jest własnością Petera Christiana Bush. Majątek B było lennem rodu von Mildenitz a następnie rodu von Edling. W XVIII wieku wzmiankowany Aegidus Carl Bernhard von Edling.