SKRZYPIEC /Blumenwerder, Kwiatowo/

Nieistniejąca miejscowość położona w gminie Choszczno powiatu choszczeńskiego. W 1879 roku majątek o powierzchni 78ha należał do rodziny Beyer. W 1896 roku majątek o powierzchni 449ha należał do Gustava Dolge. W 1914 roku majątek o powierzchni 81,5ha należał do Arthura Gerstmann. W 1929 roku dobra o powierzchni 81,5ha należały do Alexandra Wulff. 

SKOCZÓW /Schötzow/

Wieś położona w gminie Dygowo powiatu kołobrzeskiego. Początki wsi sięgają XIII wieku a powstała z połączenia dwóch wsi: Zelicz i Sweprow. Jako Schutsow wzmiankowana w 1276 roku. Do XV wieku wieś należała do zakonnic z Kołobrzegu. Później należała do rodziny von Sager wzmiankowanej w 1639 roku, posiadającej wieś w już XVI wieku aż do jej wygaśnięcia w 1676 roku. Następnie staje się lennem rodu von Cronenfels(Seibert von Cronenfels). Posiadali majątek w latach 1676-1768. Caspar Seibert został nobilitowany przez cesarza w 1661 roku z dodaniem von Cronenfels i zatwierdzony przez elektora Fryderyka Wilhelma w 1662 roku. Zmarł w 1676 roku jako podpułkownik w służbie elektoratu Brandenburgii. Wraz ze śmiercią kapitana Adama Ernesta Augusta von Cronenfels, który zginął w pułku, rodzina wymarła 25 maja 1788 roku. Posiadali na pomorzu Skoczów oraz Gadom(Wildenhagen) w latach 1676-1692. Wzmiankowany Christian August von Cronenfels. W 1781 roku majątek sprzedany braciom von Gerlach. W 1433 roku Jakub Gerlach podniesiony do rangi rycerza przez cesarza Zygmunta. Jeden z jego potomków, Leberecht, zmarły w 1742 roku otrzymał od króla Prus nobilitację szlachecką. W 1804 roku własność porucznika Antona Johanna Bogislava von Zastrow, który w 1811 roku sprzedał rodzinie von Müller a następnie w tym samym roku majątek zakupił kupiec z Kołobrzegu a zarazem konsul duński Ernst Friedrich Schroeder. Po jego śmierci majątek dziedziczy żona, a od 1838 roku syn, Louis Heinrich Ottomar Schoeder. W drugiej połowie XIX wieku staje się własnością rodu von Blanckenburg. Posiadają majątek do 1945 roku. Pod koniec XIX wieku należał Hermanna(zm.1904), do Richarda(zm.1926), następnie do Alberta a w końcu lat 20-tych XX wieku Walthera von Blanckenburg(ur.1900).

Pałac

Zbudowany w 1839 roku, przebudowany w 1908 roku.

SOBOLEWO /Dohnsfelde/

Nieistniejąca miejscowość położona w gminie Sulęcin powiatu sulęcińskiego na obszarze poligonu wędrzyńskiego. Były majątek. Prawdopodobnie założony w 1819/20 roku przez rodzinę Dohne, właścicieli majątku Ostrów. W 1879 roku obejmował 201,90ha gruntów i należał do rodziny Kienast. W 1914 roku majątek obejmował 202ha i należał do Ernsta Bordt. W 1927 roku właścicielem majątku o powierzchni 200ha był Richard Tessmer.

SZALEJÓW DOLNY /Niederschwedeldorf/

Wieś położona w gminie Kłodzko powiatu kłodzkiego. Pierwsza informacja źródłowa pochodzi z 1269 roku. W latach 1337-1350 należała do braci Ottona i Reuczka von Glubos(Glaubitz).W 1350 roku wieś zakupił arcybiskup Arnoszt z Pardubic, syn Arnoszta z Hostinki, pana na Pardubicach, królewskiego burgrabiego w Kłodzku i Adliszki. Przekazał wieś augustianom z Kłodzka. Posiadali miejscowość do 1597 roku, kiedy to wieś została przejęta przez jezuitów. W 1773 roku po kasacie zakonu majątek przejęty został przez Królewski Instytut Szkolny. W wyniku licytacji majątek w 1787 roku zakupił hrabia Friedrich Wilhelm von Redern(*1752-+1815). Po jego bezpotomnej śmierci w 1815 roku majątek odziedziczyła jego siostra, baronowa Wilhelmina von Münchausen, żona barona Ottona Friedricha Juliusa.  W latach 1845 i 1857 dobra w posiadaniu Ernsta barona von Münchhausen. W 1861 roku majątek odziedziczył Hilmar von Münchhausen, zmarły ok. 1886 roku. Ożeniony z Luizą von Lӧbbecke miał syna Hilmara juniora. Rodzina baronów von Münchhausen posiadała majątek do 1945 roku. W 1945 roku pałac zajęty przez wojska radzieckie. Później dobra przejęło PGR. Od 1957 roku dobra należały do Państwowego Ośrodka Hodowli Zarodowej w Szczytnie. W latach 90-tych przejety przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Od 1996 roku własność Anny Fuchs, Amerykanki polskiego pochodzenia.

PAŁAC

W XVII wieku jezuici wznieśli dwór. W 1844 roku baron Ernest von Münchausen wykorzystując fundamenty starego dworu zbudował pałac w stylu neogotyku angielskiego wg projektu Ferdinanda Wilhelma Rodericha Martiusa. W 1870-72 przebudowany przez barona Hilmara Adolfa Ottona. Po pożarze w latach 20-ych XX wieku pałac odbudowany. W czasie drugiej wojny światowej w pałacu stacjonowało dowództwo pobliskiego lotniska Luftwaffe. Po 1945 roku pałac został zajęty przez Armię Czerwoną. Później pałac zaadoptowano na mieszkania i biura miejscowego PGR. W 1957 roku własność Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Hodowlanego w Szczytnej. W latach 70-tych zaadoptowany na ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy należący do firmy Agrokompleks „Sudety”. Kolejnym właścicielem była firma „Bubel” a następnie firma PPH w Szczytnej., później ośrodek kolonijny. Kolejnym właścicielem był kombinat rolno-przemysłowy w Żelaźnie. Po przejęciu pałacu przez AWRSP pałac został sprzedany osobie prywatnej. Przez ponad 10 lat pałac należał do osoby przebywającej za granicą i nie zainteresowanej remontem pałacu. Później własność spółki z Warszawy. W 2018 roku pałac przejął Skarb Państwa. Obecnie ponownie własność prywatna.

 

Majątek

EPSON scanner image

Po założeniu folwarcznym zachowały się budynki gospodarcze oraz podwórze.

STARY WIELISŁAW /Alt Wilmsdorf/

Miejscowość położona w gminie Kłodzko powiatu kłodzkiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1300 roku. Początkowo wieś nazywała się Wilhelmsdorf. Podział wsi na część Górną i Dolną.

Stary Wielisław Górny

Pierwszym lennikiem był Otto Ratold von Donig(1346-1378) pochodzący ze Zdanic koło Kolina na Morawach. Był właścicielem m.in. Szalejowa Górnego, Bierkowic, Ścinawicy, Jaszkowej Dolnej. Po jego bezpotomnej śmierci majątek odziedziczył jego bratanek Rempold Ratold von Donig(1372-1410), a po nim dobra posiadali jego synowie: Benrhard, Hans Ratold von Donig. Współwłaścicielami majątku Górnego w 1421 roku byli: Hennil von Haugwitz, Waclav von Moschin i Hans von Tschischwitz, którzy odsprzedali majątek rodzinie Ratold von Donig. W 1555 roku umiera Hans von Donig a po nim majątek dziedziczy Melchior von Donig zmarły w 1559 roku bezpotomnie. Na nim wygasła ta gałąź rodu. Stary Wielisław Górny przechodzi w ręce rodziny von Tschischwitz z Wojborza. W 1569 roku właścicielem dóbr był Adam von Tschischwitz Starszy. W latach 1580-1596 właścicielem jest Ernest von Walditz, który poślubił wdowę po Adamie von Tschischwitz. W 1595 roku sprzedaje majątek Fridrichowi von Falkenhayn, ożenionemu w 1571 roku z owdowiałą Anną von Seydlitz, z domu von Reichenbach. Po jego śmierci w 1612 roku majątek dziedziczy syn, Seyfried von Falkenhayn(+1617r.). W 1613 roku sprzedaje Wielisław Górny jezuitom z Kłodzka. Jezuici posiadali majątek do 1776 roku. Początkowo po sekularyzacji dóbr zakonnych majątek trafił do Królewskiego  Instytutu Szkolnego. W 1787 roku zakupiony na licytacji przez hrabiego Friedricha Wilhelma von Redern, który już w 1788 roku odsprzedał majątek swojej siostrze, baronowej Wilhelminie von Münchausen. Dobra będące od 1791 roku pod zarządem Franza Aloisa Büttner, w 1817 roku zostały sprzedane. W 1820 roku majątek zakupił Franz Alois Büttner. Po śmierci Franza Aloisa w 1831 roku majątek dziedziczy jego syn, August. W 1869 roku odsprzedał dobra synowi, Klemensowi Büttner. Od 1900 roku, po śmierci Klemensa właścicielem zostaje jego syn, Reinhard Büttner, ostatni właściciel Wielisławia Górnego.

Stary Wielisław Dolny

Po raz pierwszy informacja o Wielisławiu Dolnym pojawia się w 1345 roku, kiedy wymieniony zostaje właściciel folwarku, Andreas von Wilhelmsdorf. W 1346 roku część majątku posiadał Otto von Hugvicz(Haugwitz) z Piszkowic. Po śmierci Andreasa majątek przypadł jego żonie Annie i jej dzieciom. Po 1430 roku majątek należał do Nicolaia z Piszkowic, który sprzedał go w 1439 roku Johannowi Richter ze Ścinawy. Kolejni właściciele to; Nicolai Heynke i Johann Deihart. W 1482 roku majątek zakupił Zbinco Buchowicz z Buchowa. Na początku XVI wieku własność hrabiego Ulryka  von Hardeck. W 1525 roku majątek zakupił Georg Adler. Kolejnym właścicielem był Paul Kresel, który poślubił żonę Georga. W 1589 roku majątek od syna Georga Adlera zakupił Christoph Peschke, który w 1625 roku został pozbawiony majątku. W 1626 roku od kamery królewskiej majątek zakupili jezuici. Posiadali majątek do 1776 roku. Po sekularyzacji dóbr kościelnych zakupił w 1787 roku hrabia Friedrich Wilhelm von Redern, który w 1788 roku odsprzedał dobra swojej siostrze baronowej Wilhelminie von Münchausen. W 1819 roku Wielisław Dolny zakupił Joseph Müller. Po jego śmierci majątek dziedziczy jego syn, Heinrich zmarły w 1875 roku. Po jego śmierci majątek odziedziczył jego brat Carl Müller. Posiadali majątek do lat 20-tych XX wieku. Wg Schlesisches Güter-Adressbuch Niederschlesien 1937  od 1820 roku majątek należał do rodziny Friedrich, w 1937 roku kapitana Joachima Friedrich.

Zespół dworski 

Dwór zbudowany w XVIII wieku. Zespół dworski składa się z: dworu, oficyny, dwóch obór z częścią mieszkalną, spichrzem wschodnim i zachodnim, stajnią z wozownią, aleją kasztanową na podwórzu gospodarczym, tarasem widokowym z balustradą, ogrodzeniem murowano-metalowym

 

SZCZAWNO /Tschausdorf/

Wieś położona w gminie Dąbie powiatu krośnieńskiego. Wieś początkowo należała do rodziny von Pusche. W 1430 roku była już własnością Krosna Odrzańskiego. Taki stan rzeczy przetrwał do XX wieku. Majątek wymieniony w spisie z 1718/19 roku. W 1879 roku majątek obejmował 449,09ha gruntów a w 1896 roku 441,35ha.  W 1914 roku majątek o powierzchni 449ha należał do Stadtgemeinde Krossen. W 1929 roku nadal domena państwowa z areałem 449ha gruntów.

STRÓŻKA /Seedorf/

Wieś położona w gminie Bobrowice powiatu krośnieńskiego. W 1713 i wg spisu z 1718/19 roku właścicielem majątku był Nicolaus Erdmann von Thierbach, zamieszkały na terenie majątku. Miał dwóch synów, najstarszy miał swój majątek w Radzikowie(Słubice), który miał dwóch synów. Część gruntów we wsi posiadało miasto Krosno Odrzańskie. Na początku XIX wieku część majątku należała do wioski, prawdopodobnie po częściowej parcelascji majątku. W 1840 roku właścicielem majątku byłą rodzina Blasche. Od 1850 do 1903 roku  rodzina  Krüger.  W 1857 roku własność Johanna Gottlieba Augusta Krüger. W 1879 roku majątek o powierzchni 327,08ha należał do rodziny Krüger. W 1896 roku majątek Adolfa Krügera obejmował 321ha gruntów. W latach 1903-1914 własność Gustava Juliusa Rudolpha von Beerfelde z Lubska. Zmarł w 1929 roku w wieku 49 lat. W 1914 i 1929 roku majątek o powierzchni 323ha należał do Hansa Paulig.

MAJĄTEK

W zachodniej części wsi położone było założenie dworskie.  Dwór rozebrany w latach 60-tych. Resztki parku krajobrazowego.

SILNA /Schilln/

Wieś położona w gminie Pszczew powiatu międzyrzeckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1474 roku(Szyedlnya). Wielokrotnie w latach późniejszych: 1508(Szyedlna), 1509(Szyeldna), 1520(Syedlna), 1521(Sielna), 1535(Szedlna), 1563(Silna), 1564(Sidlna). Przez wieki własność kościelna wchodząca w klucz dóbr pszczewskich. W 1870 roku największy majątek obejmujący 148ha należał do wdowy Alexandry Wilscher. W 1896 roku miejscowy majątek o powierzchni 121,53ha gruntów należał do Hermanna Hielscher. W 1907 roku majątek o powierzchni 175ha należał do Martina Hielscher. W 1913 roku majątek o powierzchni 108ha posiadał August Fiedler a drugi majątek(chłopski) o powierzchni 175ha należał do Martina Hielscher.

W północnej części wsi położone było założenie dworsko-folwarczne.