Nowielice /Neuhof/

HISTORIA WSI

Wieś położona w gminie Trzebiatów powiatu gryfickiego. W XIV-XV wieku należała do rodu von Wachholtz. Od 1535 roku folwark znajdujący się na terenie wsi pod zarządem Klawesa Schröder. Wieś już w tym czasie słynęła z hodowli koni. Po wojnie trzydziestoletniej folwark przejęty przez państwo pruskie. W imieniu państwa majątkiem zarządzali: kapitan von Zastrow(1667-1673), von Bonin(1688-1699). Po 1724 roku powołano urząd generalnego dzierżawcy, który samodzielnie zarządzał folwarkiem. Po 1815 roku folwark pod zarządem Urzędu Królewskiego w Trzebiatowie. W 1821 roku w Nowielicach z inicjatywy niejakiego von Burgsdorff założono państwową stajnię remontową, będącą zapleczem dla armii w dostawie koni wojskowych. Po 1945 roku majątek przejęty przez Skarb Państwa z założeniem PGR specjalizującym się w hodowli koni. Obecnie stadnina hoduje konie półkrwi oraz bydło.

         

ZAŁOŻENIE DWORSKO-FOLWARCZNO-PARKOWE

Dominantą założenia jest dwór kryty dachem dwuspadowym z naczółkami. W pobliżu niewielki park o powierzchni 0.97ha.

Miętno /Minten/

Wieś położona w gminie Nowogard powiatu goleniowskiego. Wzmiankowana w 1274 roku kiedy biskup kamieński Hermann hrabia von Gleichen przekazuje wieś hrabiemu Otto von Eberstein. Na początku XIX wieku jako domena państwowa folwark dzierżawiony przez A.F.Hellera. W połowie XIX wieku dobra posiada rodzina Stege. W 1870 roku własność rodziny Berg a dobra obejmują 736 akrów ziemi. W 1879 roku kiedy właścicielem majątku jest Hermann Berg dobra liczą sobie 193,11 ha gruntów.  W 1892 roku właścicielem  majątku i dworu nadal był Hermann Berg. Pod koniec XIX wieku we wsi istniały 2 folwarki- właścicielem majątku A na początku XX wieku była Gertruda Berg, właścicielem majątku B był Paul Friedrich. W 1910 roku majątek A wielkości 193,11 ha należały do Hansa Berg, majątek B wielkości 274,81 ha gruntów należał do Paula Friedrich. W 1928 roku właścicielem majątku A był Gertrud Berg a dobra obejmowały 272,9 ha gruntów. Po 1945 roku majątki upaństwowione i przekształcone w PGR.

DWÓR I

W północno-wschodniej części wsi położony jest dwór zbudowany na początku XX wieku na planie prostokąta, parterowy z dwukondygnacyjnym ryzalitem, podpiwniczony, kryty dachem dwuspadowym. Obok dworu park krajobrazowy z XIX wieku o powierzchni 1,35 ha.

DWÓR II

W północno-zachodniej części wsi zespół dworski. W skład zespołu wchodzi: dwór, budynki gospodarcze oraz resztki parku dworskiego.

Wołowiec /Doeringshagen/

Wieś położona w gminie Nowogard powiatu goleniowskiego. W 1274 roku podarowana przez biskupa kamieńskiego hrabiemu Otto von Eberstein. Później lenno rodziny von Schwan. W XVIII wieku dwa działy majątkowe. Majątek A na początku XVIII wieku należał do Hansa Heinricha von Schwan. Po jego śmierci dobra odziedziczył jego syn Jürgen Heinrich von Schwan. Po jego śmierci majątek dziedziczy wdowa Agnesa Tugendreich von Schwan, z domu von Globen. Dnia 13.12.1754 roku sprzedaję majątek Johannowi Friedrichowi von Schwan. Dnia 21.10.1762 roku Johann sprzedaję majątek Georgowi Wilhelmowi von Sydow, który dnia 13.03.1775 sprzedaje majątek Friedrichowi Ernstowi von Rottenburg. Dnia 11.02.1778 roku majątek zakupił porucznik Caspar Friedrich von Schwan. Po jego śmierci majątek w rękach  Johanna Alexandra von Normann. Majątek B w na początku XVIII wieku należał do Georga Christopha von Schwan. Po jego śmierci przechodzi na wdowę Barbarę Elisabeth von Schwan, z domu von Flemming. Sprzedaje majątek Erdmannowi Christophowi von Ramel, który dnia 17.08.1737 roku sprzedaje dobra Christophowi Rickmann. W 1787 roku dobra posiadał Gottlob Andreas von Waldemann, właściciel pobliskiego Lestkowa oraz Orzechowa. Po nim w 1806 roku dobra przejmuje jego syn, Friedrich Wilhelm von Waldemann. W połowie XIX wieku majątek posiada rodzina Krüger. W 1870 roku dobra należące do spadkobierców rodziny Krüger obejmowały 1108 akrów ziemi. W 1879 roku majątek posiada Julius Mengel a dobra liczą sobie 278,97 ha gruntów. W północno-wschodniej części wsi znajdował się majątek ziemski. Do dzisiaj zachowały się resztki parku krajobrazowego.

Wierzchy /Vierhof/

Wieś położona w gminie Nowogard powiatu goleniowskiego. Założona jako folwark w 1566 roku przez hrabiego Otto von Eberstein. Po śmierci ostatniego z rodu von Eberstein dobra przejmuje książę Ernst Bogislav de Croy-d`Arschot. Po jego śmierci staje się domeną państwową. W 1870 roku własność rodu Müller a dobra obejmują 1421 akrów ziemi. W 1879 roku w rękach Carla Müller a dobra liczą 358,11 ha gruntów. W 1910 roku majątek w posiadaniu rodu von Bismarck i liczył w tym czasie 358,11 ha gruntów. W 1928 roku dobra należą do Ulricha von Dewitz i liczą sobie 400 ha gruntów.

Upadły /Henkenhagen/

Wieś położona w gminie Golczewo powiatu kamieńskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w1366 roku(Hennekenhagen), kiedy bracia Wusseken sprzedają połowę wsi biskupowi kamieńskiemu.  Po wymarciu przedstawicieli rodu von Wusseken, wieś w posiadaniu rodziny von Steinwehr. W latach 1523, 1565 i 1572 wzmiankowani Jochim lub Achim, Wolf, Asmus, Hanns Clawes i Christopher. Posiadają wieś do połowy XVIII wieku. W 1762 roku Paul Heinrich von Steinwehr sprzedaje wieś Agidiusowi Carlowi Bernhardowi von Edling. W 1794 roku za 5350 talarów wieś zakupił Johann Gottfired Rohrke, od którego majątek wykupił Franz Ernst Neumann w 1802 roku i w tym samym roku wydzierżawiony Michaelowi Wegener. Majątek wykupiony przez rodzinę Wegener. W 1828 roku właścicielem był Ferdinand Christoph Wegener a następnie August Wegener, który w 1849 roku sprzedał majątek Augustowi Krause. W 1864 roku dobra zakupił Maximilian Mossner. W 1870 roku ich majątek obejmował 347 mórg ziemi a w 1879 roku 88, 63 ha gruntów. Na początku XX wieku w posiadaniu rodziny Müller.  W 1910 roku własność Wilhelma Müller a dobra liczyły 114 ha gruntów. W 1928 roku właścicielem majątku był W.Strassenburg a dobra obejmowały 114 ha gruntów.

ZAŁOŻENIE DWORSKIE

W północno-wschodniej części wsi położony był majątek. pozostałością po założeniu są ruiny dworu i resztki parku dworskiego.

Świętoszewo /Schwanteshagen/

Wieś położona w gminie Przybiernów powiatu goleniowskiego. Wzmiankowana w 1375 roku(Swanteshagen) jako lenno rodu von Kӧller. W tym czasie Arnold von Kӧller Pan zamku w Żychlikowie posiadał Świętoszewo. W 1428 roku należała do Henninga von Kӧller. W 1735 roku wieś należy do Bogislausa Henninga von Kӧller . W drodze dziedziczenia około 1756 roku dobra otrzymuje Bogislav Ernst von Wedel, syn siostrzenicy Bogislausa Henninga von Kӧller, Marie Helene von Podewils, z domu von Münchow. Po jego śmierci 08.03.1756 majątek przechodzi na jego brata, kapitana Friedericha Wilhelma von Wedel, który umiera 08.02.1764 roku. Po nim dobra odziedziczył Lorenz George von Wedel(*1702-+17.08.1780), dwukrotnie żonaty:1. Charlotte Luise von Papstein(+1742), 2.Dorothea Friederike hrabianka von Schlippenbach(*1715-+1774). Miał dwóch synów: Ottona von Wedel(*13.06.1752-+02.10.1808) i Ernsta von Wedel(*10.05.1757-+01.02.1827).  Dnia 06.10.1777 roku sprzedaje wieś Alexandrowi Heinrichowi von Wrede, który jest zresztą synem Marie Helene von Podevils, po drugim mężu.  Od wdowy po Aleksandrze majątek w roku 1781 zakupił duński generał piechoty Georg Ludwig von Kӧller-Banner(1728-1811). Drogą dziedziczenia dobra przechodzą w ręce Hansa Georga Alexandra Friedricha von Kӧller(*10.05.1752-+30.03.1820), syna Friedricha Augusta, ożenionego z Caroline Eleonore von Posern. Po nim dobra odziedziczył jego syn, Matthias von Kӧller(*30.11.1797-+23.05.1883), ożeniony z Juliane Mathilde von Wedel(1803-1859). Miał z nią dwóch synów: Georga Ernsta Maximiliana von Kӧller(1823-1916) i Ernsta Matthiasa von Kӧller(1841-1928). Georg Ernst Maximilian von Kӧller ożeniony z Idą Marią von Wurmb(17.08.1825-27.08.1892). Miał z nią córkę Julie, która wyszła za mąż za Leo Karla Friedricha Wilhelma von Plӧtz. W 1870 roku majątek w Świętoszewie obejmował 6354 morgi ziemi a w 1879 roku 1624,29 ha ziemi. W 1910 roku majątek liczył 1646 ha gruntów. W 1928 roku dobra są w rękach Hansa Joachima von Kӧller i Georga Alfreda von Kӧller i obejmują 1604 ha gruntów. W 1939 roku majątek Hansa Joachima von von Kӧller obejmował 1604 ha gruntów. Posiadają majątek do 1945 roku.

ZESPÓŁ DWORSKI

W południowo-zachodniej części wsi położony był zespół dworsko-folwarczny, po którym zachowały się budynki gospodarcze oraz resztki parku dworskiego.

Czarnogłowy /Zarnglaff/

Wieś położona w gminie Przybiernów powiatu goleniowskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1380 roku. Stare lenno rodu von Flemming. W 1504 roku majątek posiadał Heinrich von Flemming ze Świerzna. W 1628 roku na terenie wsi było 5 majątków rycerskich należących do rodu von Flemming. W XVIII wieku dwa majątki: majątek a należący do Juliusa Friedricha Wilhelma von Flemming z Buka, majątek b należący do majora Friedricha Wilhelma von Flemming z Mierzęcina. W 1870 roku majątek ziemski o areale 473 mórg, którego właścicielem był niejaki Poppe. Majątek w Czarnogłowach istniał do 1882 roku. Później majątek rozparcelowany. W 1928 roku właścicielem gruntów po majątku rycerskim obejmującym 332 ha gruntów była firma  „Pommersche Kalksteinwerke Gmbh”.

MAJĄTEK

WILLA

We wsi willa prawdopodobnie z lat 20-tych XX wieku, przebudowana.

Buk /Böck/

Wieś położona w gminie Przybiernów powiatu goleniowskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1225 roku kiedy wymieniono rycerza Mikołaja z Buka(Nicolaus auf Bӧck). W połowie XIII wieku staje się własnością rodu von Plӧtz, która stawia tutaj zamek. Pod koniec XIV wieku w posiadaniu rodu von Flemming, stając się ich jedną z najważniejszych siedzib rodowych. Posiadali majątek do 1945 roku. W 1401 roku wieś należy do Kurda von Flemming. W 1466 roku dobra odziedziczył Hans von Flemming. W 1472 roku mowa jest o Christianie von Flemming-Panu na zamku w Buku(in castro Bocke). Na początku XVI wieku wieś należała do Heinricha von Flemming, w połowie do Caspara von Flemming. Po jego śmierci dobra dziedziczy jego syn, Richard von Flemming, drugi syn Heinrich przejął Świerzno. W 1592 roku właścicielem wsi jest syn zmarłego Richarda, Kasper von Flemming. W 1594/95 mowa jest o 3 siedzibach rycerskich na terenie wsi. Taki stan rzeczy utrzymywał się do końca XVIII wieku. W 1643 roku wieś posiada Richard von Flemming, który zakupił Łęgno, Kłodzino i Leszczno. Kolejnym dziedzicem dóbr jest syn Richarda Adrian Heinrich von Flemming. Umiera w 1689 roku. Dobra dziedziczą jego dwaj synowie: Eduard Bogislav von Flemming i Caspar Sigmund von Flemming(+1758). Od 1770 roku własność Juliusa Friedricha Wilhelma von Flemming z Maciejewa. Umiera w 1837 roku. Majątek przejmuje syn, Thamm Wedigge Ernst Friedrich von Flemming. W latach 1851-1863 dobrami zarządzał jego bratanek Thamm Wilhelm Julius Albert von Flemming. W połowie XIX wieku mowa o trzech majątkach w Buku A, B i C. Wszystkie były w rękach rodziny von Flemming.  W 1870 roku dobra liczyły w sumie 2897 mórg ziemi a w 1879 roku 2588,25 ha ziemi. W 1884 roku dobra obejmowały 741,35 ha ziemi. W latach 1896-1939 właścicielem dóbr był syn Wilhelma Juliusa Alberta, Kurd hrabia von Flemming. W 1910 roku majątek liczył 742 ha gruntów a w 1928 roku 661 ha gruntów. Po 1945 roku własność Skarbu Państwa. Na terenie majątku utworzono PGR istniejący do lat 70-tych XX wieku.

BUKOWE ZAMKI

Na terenie wsi znajdowały się dwa zamki: zbudowany przez rodzinę von Plӧtz zamek B, położony na zachód od kościółka w okolicy parku krajobrazowego oraz zamek A zbudowany przez rodzinę von Flemming, położony w południowo-wschodniej części wioski na małym zalesionym wzgórzu.

ZAMEK B

Nie ma dokładnej daty zbudowania zamku przez rodzinę von Plӧtz ale już w 1380 roku brak informacji o rodzinie von Plӧtz. Prawdopodobnie nie byli już mieszkańcami wsi. Sam zamek zbudowany był na planie kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem, całość otoczona była murem oraz fosą.

ZAMEK A

Położony na wzgórzu zamkowym obszar miał kształt wydłużonego owalu. Składał się z zamku otoczonego murem, z budynkiem bramnym w postaci wieży. Całość otoczona była fosą. W 1587 roku zamek został opuszczony, w XVII wieku pozostawał już ruiną.

DWÓR RYGLOWY

W połowie XVI wieku rodzina von Flemming rozpoczęła budowę nowej siedziby na północny-wschód od starej siedziby rodu von Plӧtz. Był to budynek ryglowy, dwukondygnacyjny, zbudowany na planie litery L, podpiwniczony. Nie zachował się. Prawdopodobnie rozebrany przed 1939 r.

DWÓR PÓŹNORENESANSOWY

Fundatorem dworu jak wskazuje tablica był Ernst Friederich von Flemming oraz jego żona Elsabe Katharina von Mellin. Jest to budynek dwukondygnacyjny, zbudowany na planie prostokąta, podpiwniczony, kryty dachem mansardowym. Kilkakrotnie przebudowywany. W sąsiedztwie park krajobrazowy o powierzchni 9,0 ha. W 1990 roku przekazany Książnicy Pomorskiej im. St. Staszica w Szczecinie. W latach 2005-2006 remont elewacji dworu z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej.

Drzewica /Drewitz/

Wieś położona w gminie Golczewo powiatu kamieńskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1308 roku(Trewis) oraz w 1312 i 1321 roku. W 1363 roku wymieniona jako część dóbr zamku w Golczewie. W latach 1445-1500 należała do rodziny von Flemming. Wzmiankowana w latach 1554, 1623, 1684, 1793. W 1831 majątek rozparcelowany. W 1928 roku właścicielami większych gospodarstw byli: Gustav Kroning(71ha), Robert Lewrentz(104ha), Albert Nordwig(62ha), Fritz Nordwig(81ha), Richard Wilke(66ha).

We wsi kilka okazałych dużych budynków mieszkalnych. Jeden z nich może być starą ziemiańską siedzibą.

Kłodzino /Klötzin/

Wieś położona w gminie Golczewo powiatu kamieńskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1314 roku(Clutsin), kiedy było lennem braci Hermanna, Bruna i Heinricha von Besterbeke. W 1322 roku książęta pomorscy nadają wieś biskupstwu kamieńskiemu. W 1515 roku własność rodziny von Flemming. Posiadali dobra do lat 40-tych XIX wieku. W 1628 roku dobra w rękach wdowy po Kurcie von Flemming oraz Caspara von Flemming. W 1717 roku we wsi 3 działy majątkowe należące do rodu von Flemming. W 1756 roku własność Carla Friedricha von Flemming, po którym majątek odziedziczył Julius Friedrich Wilhelm von Flemming. W 1840 roku majątek odziedziczyła trójka rodzeństwa Carla Friedricha von Flemming: zamężna Boss, Pauline von Flemming oraz żona kapitana von Kleist z Niemicy koło Sławna. W 1841 roku majątek zakupił Ernst Wendeler, a w 1863 roku posiadał je syn, Albert Wendeler. W 1870 roku właścicielem majątku była wdowa Wendeler a dobra obejmowały 1538 mórg ziemi. W 1879 roku majątek liczył 391,05 ha gruntów a właścicielem był niejaki Hasse. Później dość częste zmiany właścicieli. W 1892 roku dobra należały do rodziny Schultze, by już w 1905 roku być własnością rodziny Vӧlker. W 1910 roku własność rodziny Schrӧder a dobra obejmowały 329 ha gruntów. W 1914 wymieniony Herbert Schrӧder. W 1928 roku majątek posiada Hermann Witte a dobra obejmowały 330 ha gruntów. Był ostatnim właścicielem majątku do 1945 roku. Po 1945 roku własność Skarbu Państwa z utworzeniem na terenie majątku PGR.

ZESPÓŁ DWORSKI

We wsi parterowy dwór z przełomu XIX i XX wieku, zbudowany na planie prostokąta, z użytkowym poddaszem, podpiwniczony. Obok park krajobrazowy o pow. 1,2 ha oraz zabudowania folwarczne.

Włodzisław /Baumgarten/

Wieś położona w gminie Przybiernów powiatu goleniowskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1438 roku, kiedy na kartach historii pojawia się Johannes Bomgarden. Od 1440 roku lenno rodu von Flemming-wymienieni Heinrich, Kurt i Joachim von Flemming(1491). W 1595 roku własność Ewalda von Flemming. W 1694/94 właściciel wsi, Adam von Flemming powiększył średniowieczny kościółek we wsi. W XVII wieku podzielona na trzy części, w XVIII na dwie części. Od 1828 roku majątek w posiadaniu Juliusa Friedricha Wilhelma von Flemming z Buka. W 1840 roku majątek w rękach majora Juliusa von Flemming z Kamienia Pomorskiego. Rodzina von Flemming posiadała dobra do 1846 roku. W 1846 roku majątek zakupuje Christian Friedirch Hasse. W 1855 roku własność Gottlieba Hasse. Od 1855 roku własność Joachima Friedricha Tiedtke. W 1870 roku dobra obejmowały 1356 mórg ziemi. W 1879 roku majątek obejmował 347,09 ha ziemi. W tym czasie właścicielem nadal był Joachim Friedrich Tiedtke. W 1884 roku dobra należały do rodziny Struck ale już w 1892 roku majątek jest własnością rodziny von Plӧtz z Wiejkowa. W 1910 roku właścicielem dóbr był major Paul von Plӧtz z Wiejkowa a dobra liczyły 355 ha gruntów. W latach 1914-20 dobra były w posiadaniu Paula Klütz. W 1928 roku właścicielem był Dr Reinharda Leistikow a majątek liczył 374 ha gruntów. Posiadał dobra do 1945 rokiem.

ZESPÓŁ DWORSKI

Dwór zbudowany w 1867 roku na planie prostokąta, parterowy, kryty dachem dwuspadowym z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczony. Zamieszkany. W sąsiedztwie resztki parku krajobrazowego oraz zabudowy gospodarczej.