PRZECŁAW /Pritzlow/

Wieś położona w gminie Kołbaskowo powiatu polickiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1240 roku, kiedy stała się własnością księcia Barnima I, później wymieniona w 1243 gdy należała do zakonu cysterek ze Szczecina. W 1578 roku książę Ernest Ludwig nadaje wieś swojemu nadwornemu radcy Joachimowi II von der Schulenburg. Rodzina von der Schulenburg posiadali wieś do 1647 roku, kiedy sprzedali dobra Fryderykowi Bohl. Posiadali majątek do 1725 roku. Prawdopodobnie na krótko wieś była w rękach rodu von Hempel. Później majątek przejęła rodzina von Grumbkow. Z tego rodu wymienia się Casimira Friedricha von Grumbkow. Kolejnym posiadaczem dóbr był szczeciński landrat Carl Georg Wilhelm von Krause. W 1779 roku wymieniony David Christian von Krause. Ostatnim z rodu był Karl Ferdinand Bogislav von Krause. Od 1856/57 roku dobra posiada radca sądu powiatowego Ewald Victor Moritz Kolbe. Rodzina Kolbe posiadała majątek do 1945 roku. W 1910 roku dobra liczyły 796,50 ha gruntów a w  1928 roku za czasów Victora Kolbe majątek liczył 790 ha gruntów.

ZESPÓŁ DWORSKI

W zachodniej części wsi zachowały się resztki zespołu dworskiego- są to budynki gospodarcze oraz pozostałości po założeniu parkowym.

Przecław, zachodniopomorskie

KAMIENIEC /Schöningen/

Wieś położona w gminie Kołbaskowo powiatu polickiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1203 roku. Była wtedy własnością biskupa kamieńskiego, Sigwinusa. W 1243 roku należała do klasztoru cysterek ze Szczecina, w 1300 roku do kościoła św. Jakuba w Szczecinie. W 1393 roku Bogusław X nadał wieś Helmbrechtowi von Koldenbeck. W 1400 roku wieś w rękach Heinricha von Pohlen(Pahlen). Byli w posiadaniu wioski do czasów wojny trzydziestoletniej, kiedy to wszyscy członkowie rodu wyginęli . Część gruntów w 1473 roku należała do Jurgena von Mellenthin, część do Sixtusa von Wussow. W 1631 roku wymienianym jako posiadacz wioski był von Pahlen. Jego rodzina posiadała dobra w Kamieńcu od 1530 roku. W 1617 roku część wsi należy do Vivigenza von Eickstedt. W 1628 roku wieś podzielona pomiędzy rodu von Wussow i von Pahlen(Palen). W 1638 roku właścicielem wsi był Sternbach. W 1700 roku wieś jest własnością marszałka polnego Jürgena hrabiego von Mellin. Po jego śmierci dobra dziedziczy syn, generał major Carl Gustav hrabia von Mellin, później jego syn kapitan  Friedrich Wilhelm August hrabia von Mellin. W 1747 roku dobra przechodzą w ręce generał majora Georga Bernarda hrabiego von Mellin. Później dość częste zmiany właścicieli dóbr: W 1787 roku majątek zakupiony przez generał porucznika Wilhelma Heinricha barona von der Goltz(1787-1804). Później w rękach rodu von Schierstädt(1828), od 1838 roku własność Johanna Heinricha Freese, później jego syna, porucznika Freese, berlińskiego bankiera Johanna Carla  Friedricha Breest(1850), Friedricha Wilhelma Heinricha Müller(1861), Dr Hans Schlange(1884-1939), bardziej znany Schlange-Schöningen . W 1910 roku majątek liczył 693 ha gruntów a w 1928 roku majątek liczył 702 ha gruntów.  

ZAŁOŻENIE DWORSKIE

Dwór zbudowany w drugiej połowie XVIII wieku, przebudowany w XIX wieku. Obiekt parterowy, z użytkowym poddaszem, kryty dachem kopertowym. Po wojnie zajęty przez Wojska Ochrony Pogranicza. Od 2005 roku należy do Polsko-Niemieckiego Towarzystwa Kulturalnego prowadzonego przez małżeństwo- Prof. Eckharda i Michaelę Marron. W budynku imprezy kulturalne. Obecnie obiekt wystawiony na sprzedaż. W sąsiedztwie park oraz zabudowania gospodarcze.

Kamieniec, zachodniopomorskie

USTOWO /Güstow/

Wieś położona w gminie Kołbaskowo powiatu polickiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1240 roku. Kolejny raz wymieniona w 1243 roku, 1255 roku oraz w 1267 roku. W tym czasie była   własnością klasztoru cysterek w Szczecinie,biskupa kamieńskiego oraz kościołów ŚwŚw. Marii i Mikołaja w Szczecinie. Od 1445 roku książę Joachim I nadaje wieś Philippowi von Wussow. Po śmierci majora Carla Heinricha von Wussow dobra obejmuje jego syn, kapitan Carl Heinrich von Wussow. Po jego śmierci w 1741 roku majątek dziedziczą jego trzej synowie. Od 1749 roku wieś w posiadaniu najmłodszego z synów Carla Heinricha, Friedricha Wilhelma von Wussow. Po jego tragicznej śmierci(utonął) majątek odziedziczyli jego dwaj bracia- Curt Heinrich i Philipp Otto Ludwig. Prawdopodobnie w tym czasie doszło do podziału wsi na kilka własności ziemskich. W 1787 roku majątek po 25 latach dzierżawy stał się własnością Gustava Reinholda von Schmeling, który w 1787 roku sprzedał dobra Friedrichowi Wilhelmowi von Herr. Po nim majątek odziedziczyli jego synowie- Gottlieb Friedrich i porucznik Johann Friedrich Wilhelm. W 1797 roku Gottlieb Friedrich von Herr za sumę 60.000 talarów sprzedał dobra Friedrichowi Fürchtegott von Bonin. W 1762 roku część gruntów posiadał we wsi porucznik Georg Wilhelm von Sydow, który wcześniej dzierżawił te grunty od Friedricha Wilhelma von Wussow. W 1790 roku sprzedał je Friedrichowi Wilhelmowi von Herr, który z kolei sprzedał je Friedrichowi Fürchtegott von Bonin. W 1815 roku majątek zakupił duński konsul Brede. Po jego śmierci majątek w 1835 roku posiadała wdowa po nim, Johanne Charlotte Julie, z domu Rauch. Po jej śmierci w 1841 roku majątek zakupiony przez Georga Heinricha Runge. Od 1862 roku dobra w rękach jego syna, porucznika Gustava Runge. Od początku XX wieku majątek jest w posiadaniu rodziny Heidborn. W 1910 roku majątek rodziny Heidbornliczył 535,75 ha gruntów. W 1928 roku dobra będące w posiadaniu Ludwiga Heidborn liczyły 425 ha gruntów. Posiadał majątek do 1939 roku.

ZAŁOŻENIE DWORSKIE

W części północnej wsi pozostałości po założeniu dworskim- budynki gospodarcze.

Ustowo, zachodniopomorskie

KURÓW /Curow/

Wieś położona w gminie Kołbaskowo powiatu polickiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1280 roku, w którym książę Otto I nadał wieś cystersom z Kołbacza. W 1315 roku książę Otto I nadał wieś Johannowi von Wussow tak jak wcześniej Henningowi von Kurow. Wymarły ród von Kurow posiadał dobra we wsi przez ponad 300 lat. Z rodu von Wussow wymienia się: Petera von Wussow(1560), Lütke von Wussow(1560). Po śmierci Carla Heinricha von Wussow(XVIIw) dobra dziedziczy syn, kapitan Carl Heinrich von Wussow. Po jego śmierci w 1749 roku majątek odziedziczyli jego synowie, Philipp Otto Ludwig i Friedrich Wilhelm von Wussow. W 1766 roku od Philippa Otto Ludwiga von Wussow majątek wydzierżawia Carl Ludwig von Ingersleben. W 1774 roku majątek wydzierżawia na kolejne 25 lat Gustav Reinhold von Schmeling, dyrektor pruskiej Kamery Wojenno-Skarbowej. Od stycznia 1788 roku ponownie w rękach rodziny von Ingersleben ale już od kwietnia 1788 roku majątek dzierżawi porucznik Michael Ernst von Schwichow. W 1802 roku majątek przejął brat Michaela Ernsta, kapitan Johann Friedrich von Schwichow. Prawdopodobnie od ostatniego z rodu von Wussow na Kurowie(zmarłego w 1804 roku) majątek zakupił Carl Niemann.  Od 1830 roku majątek posiada jego syn Carl Ehrenfried Niemann, a po jego śmierci w 1857 roku dobra przeszły na jego brata Adolfa Friedricha Niemann. W 1892 roku majątek jest w rękach rodziny Müller i należał do nich do 1945 roku. Ostatnim właścicielem majątku był porucznik Kurt Müller.

ZESPÓŁ DWORSKI

Założenie dworskie powstało w średniowieczu za czasów rodziny von Wussow. Rozbudowany w połowie XIX wieku. W drugiej połowie XIX wieku rodzina Neumann na miejscu starego dworu zbudowała nowy, dwukondygnacyjny na planie prostokąta. W 1947 roku zamieszkany przez Tadeusza i Halinę Łuczak. Rozebrany w 1961 roku. Z zespołu zachował się park krajobrazowy z XIX wieku oraz fragmenty dworu- kamienne fundamenty, fragment kolumn podtrzymujących taras ogrodowy. Z zabudowań folwarcznych ocalał magazyn z 1865 roku.

ZAMEK

Podobno na stromym wzgórzu miał znajdować się zamek rabusiów, napadających na kupców. Tak mówi legenda. Możliwe, że stary dwór posadowiony był na fundamentach zamku. Badań nigdy nie prowadzono.

Kurów, zachodniopomorskie

ŻYDOWCE /Sydowsaue/

Miejscowość jest obecnie częścią miasta Szczecin położona na osiedlu Żydowce-Klucz. Założona w 1750 roku przez radcę Kamery Wojenno-Skarbowej Richarda Christopha von Sydow. Tereny pod wieś zakupił von Sydow od Pomorskiej Kamery Wojenno-Sądowej w 1747 roku. Majątek na przełomie XIX/XX wieku należał do rodziny Knust. W 1910 roku majątek należący do rodziny Knust liczył 250 ha gruntów. Później właścicielem został Guido książę Henckel von Donnesmarck(10.08.1830-19.12.1916). Na terenie majątku buduje fabrykę sztucznego jedwabiu. W 1911 roku zakład wszedł do spółki pod nazwą Zjednoczone Fabryki Materiałów Błyszczących-Wupperthal-Eberfeld.

MAJĄTEK

Po założeniu zachował się budynek z przełomu XVIII/XIX wieku.

WILLA

 

 

Żydowce-Klucz, zachodniopomorskie

RADZISZEWO /Retzwosfelde/

Wieś położona w gminie Gryfino powiatu gryfińskiego. Założona w 1751 roku, której pierwszym właścicielem był Friedrich von Sydow. Z powodu kłopotów finansowych sprzedaje dobra w 1753 roku podpułkownikowi Carlowi Kristophowi baronowi von der Goltz. Od początku XIX wieku właścicielem dóbr był Ernst Gottlieb Ratt, zmarły w 1822 roku. Dobra przejmuje wdowa po nim, pani Ratt, która wychodzi za mąż za Friedricha Augusta Kӧgel. Dobra przejmuje syn Ernsta Gottlieba. Zmarł w 1849 roku. Majątek w rękach wdowy, która sprzedała dobra w roku 1867 niejakiemu Zelter. W 1910 roku majątek będący w rękach Rudolfa Zelter liczyły 310,68 ha gruntów. W 1922 roku ziemiańskie gruntu zostają wydzierżawione rolnikom z wioski. Dobra z dworem w 1928 roku posiadał Rudolf Zelter i liczyły 296 ha gruntów.

ZAŁOŻENIE DWORSKIE

Dwór stał po zachodniej stronie wiejskiej drogi, gdzie droga odgałęzia się na wschód od kościoła.

Radziszewo, zachodniopomorskie

CHLEBOWO /Klebow/

Wieś położona w gminie Gryfino powiatu gryfińskiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1212 roku(Clebowe), kiedy to książę Bogusław II nadał część gruntów cystersom z Kołbacza. W 1237 roku cystersi nabyli pozostałą część wsi. W 1302 roku wymienieni rycerze Johannes de Cleboh i Simon de Clebowe. Później wieś była w rękach rodu von Pahlen. Wzmianka o nich pojawia się w 1481 i 1492 roku. W 1521 roku mowa o Henningu, Christophie, Gabrielu Clausie Palen. W 1523 roku dwa majątki rycerskie na terenie wsi-pojawia się Simon i Joachim de Koldenbeken i Henning Palen. W 1679 roku umiera ostatni właściciel Chlebowa z rodu von Pahlen. Prawdopodobnie wieś po 1680 w rękach rodziny Gaede-wzmiankowany Daniel Gaede. Po 1810 roku na krótko w rękach rodziny von Wedel. W 1811 roku majątek zakupił Georg Friedrich Schulze. Od 1848 roku właścicielem majątku został jego syn, August Theodor Schulze, a od 1910 roku R.H. Schultze, którego majątek obejmował 806 ha gruntów. W 1928 roku majątek Maxa Schultze obejmował 520 ha gruntów. Był ostatnim właścicielem majątku do 1945 roku.

Palen

ZAŁOŻENIE DWORSKIE

W południowo-zachodniej części wsi resztki założenia dworskiego. Do 1945 roku stał dwór, zniszczony i nie odbudowany po wojnie. Pozostałością jest kopiec z lodownią, park podworski z I połowy XIX wieku o powierzchni 7,4 ha z dwoma stawami oraz zabudowa gospodarcza.

Chlebowo pow. Gryfino, zachodniopomorskie