CHOMĘTOWO /Hermsdorf/

HISTORIA WSI

Wieś o średniowiecznym rodowodzie, wzmiankowana po raz pierwszy w 1333 roku, kiedy to Betekin von der Osten najechał tutejszy zamek. W 1337 roku jako lenno Henningusa von Kremzow. Po śmierci Henningusa i Ludekina von Kremzow(1350), w posiadaniu rodu von der Osten(Betekin von der Osten) z Drezdenka. W 1375 roku wieś z założeniem obronnym wraz z zamkiem przekazane zostały w ręce rodu von Brederlow. Z tego rodu wymieniony Henning von Brederlow. Prawdopodobnie w tym czasie są jeszcze dwa działy rycerskie należące do Jacoba von Papstein i Bedekena von dem Borne. W 1393 roku jako właściciel wymieniony jest już tylko Jacob von Papstein. Posiadał zamek do 1403 roku. W 1403 roku część gruntów w Chomętowie posiadała rodzina von Zadow. Na początku XV wieku zamek jak i wieś w rękach zakonu krzyżackiego. W latach 1411 i 1422 zamek jak i wieś splądrowana przez wojska polsko-litewskie, a w 1433 roku wojska husyckie. Prace naprawcze zniszczonych obiektów zamkowych prowadził Henryk Rabenstein. W roku 1454 majątek został zwrócony rodzinie von Papstein. Był to ród znany w Nowej Marchii od 1393 roku(Chomętowo). Posiadał liczne dobra w obecnym powiecie strzelecko-drezdeneckim. W 1465 roku Burchard von Papstein zrzeka się majątku na rzecz elektorów brandenburskich(Fryderyka II) w zamian za Danków. W 1465 roku w dożywocie otrzymała Chomętowo siostra Fryderyka II, Elżbieta von Hohenzollern. Była żoną Joachima księcia szczecińskiego, zmarłego w 1451 roku, później Warcisława X wołogoskiego, który ją porzucił. Od 1465 roku zamieszkała na zamku chomętowskim. Zmarła tutaj dnia10.04.1467 roku i prawdopodobnie została pochowana w Chomętowie. Przez kilka lat założenie stanowiło siedzibę wójta Nowej Marchii- Henryka von Borck. W 1470 roku dobra w Chomętowie nadal posiadał Burchard von Papstein. Od lat 70-tych XV wieku całe założenie obronne wraz z wsią jest w posiadaniu rodu von Brand. Pierwszym wymienionym właścicielem Chomętowa z rodu von Brand był Georg von Brand. W 1715 roku dobra chomętowskie należały do królewskiego szambelana, Chrystiana von Brand. Od 1794 roku majątek należał do joannity Chrystiana von Brand a w 1813 roku dobra przeszły na własność Chrystiana Carla von Brand. W 1878 roku Chomętowo wraz z Osiekiem, Długimi i Ługami stały się majoratem liczącym 6230 ha, a pierwszym ordynatem został pułkownik Eusebius von Brand, członek Izby Panów. W latach 1905-11 ordynacją władał Georg von Brand, a po jego bezpotomnej śmierci majorat przeszedł na własność rotmistrza Adolfa von Brand, kuzyna zmarłego.

 dsc_0002dsc_0011Chomętowo1dsc_0005chometowo5

ZAMEK

Na półwyspie jeziora Osiek znajdowało się założenie krzyżackie pełniące rolę obronnego zamku, powstałe zapewne w latach 1402-1455. Ze względu na brak prowadzonych badań terenowych, nie znamy jego formy przestrzennej i późniejszych dziejów. Pozostałością zabudowań mieszkalnych i gospodarczych jest ceglano-kamienny dwór obronny, przekształcony w XIX wieku na spichlerz.

Dwór obronny wzniesiony na planie prostokąta. Wybudowany z cegły na wysokiej kamiennej podbudowie i kamiennych ławach fundamentowych. Od strony dziedzińca w elewacji frontowej znajdują się dwa nowożytne wejścia do pomieszczeń piwnicznych oraz jedno oryginalne, prowadzące na pierwszą kondygnację, dostępne pierwotnie poprzez drewniany ganek. Powyżej, po obu stronach wejścia znajdowały się dwa ostrołuczne zamknięte okna, obecnie zamurowane, doświetlające wnętrze. W elewacji tylnej znajdowały się dwa wąskie okna, świadczące o militarnym charakterze założenia. Na południowym i północnym skraju elewacji znajdują się sztraby, przewidziane prawdopodobnie do budowy muru obronnego okalającego założenie. W elewacji południowej, w przyziemiu budynku, zlokalizowane jest zamurowane wejście i półkoliście zamknięty otwór w wykuszu, stanowiący relikt lotus secretum- średniowiecznej ubikacji. Elewacja północna pozbawiona jest otworów okiennych i drzwiowych. Wnętrze budynku podzielone było na dwie, być może jednoprzestrzenne kondygnacje, skomunikowane drewnianymi schodami. W narożniku południowo-wschodnim zachowały się relikty oryginalnego pieca oraz przewodu kominowego. Więźba dachowa budynku jest nowożytna, drewniana, o unikalnej w swym wyrazie dekoracyjnej ciesiołce.
Obecnie założenie krzyżackie wraz z dworem von Brandtów, jest własnością prywatną. Stan spichlerza zamkowego jest zły, ulegający postępującej dewastacji. Zimą 2001 roku z relacji właścicieli zawalił się jeden z budynków gospodarczych oraz część dworu.

dsc_0007

DWÓR
Parterowy dwór wybudowany został przez rodzinę von Brandt w ramach założenia folwarcznego w latach 70-tych XIX wieku. Do 1945 roku dwukrotnie przebudowywany. Na początku XX wieku wzniesiono piętrową oficynę od wschodniej strony budynku, a następnie również piętrową przybudówkę z drugiej strony i łącznik z oficyną. Rzut całości zbliżony jest do prostokąta. Dwór i oficyna nakryte są dachami dwuspadowymi, a przybudówka jednospadowym. Fundamenty wykonane są z ciosów granitowych, natomiast ściany z czerwonej cegły o wątku holenderskim.

chometowo-1-lubuskie