ŻUBRÓW /Herzogswalde/

Wieś położona w gminie Sulęcin powiatu sulęcińskiego, której początki sięgają XIII wieku. Po raz pierwszy wzmiankowana dopiero w 1461 roku jako Herzogenwalde, Hertzigenwalde lub Herzigen Waldo.  W latach 1477-1731 Żubrów był własnością rodziny von Waldow z Lubniewic i Glisna. W 1565 roku wymieniony Kaspar von Waldow z synami a w 1598 roku Christoph von Waldow z Glisna i jego syn Kapar von Waldow. W 1731 roku wieś przechodzi na własność rodziny von Schӧning, a w 1740 roku należy do hrabiego(barona) von Schmettau oraz do rodziny von Waldow. W 1828 roku właścicielka majątku, hrabina von Schmettau, z domu von Behr-Negendank sprzedała dobra urzędnikowi Paulowi Lebrechtowi Leese, który w 1837 roku za sumę 36000 talarów sprzedaje majątek nieznanej z nazwiska osobie. W 1841 roku za 47250 talarów majątek zakupił major Wilhelm von Rosenstiel. Rodzina nobilitowana w 1845 roku. Pod koniec XIX wieku dobra są w posiadaniu rodziny von Bonin. Do 1945 roku właścicielem dóbr jest rodzina von Bӧttinger– wymieniony Waldemar von Bӧttinger(ur. 1886). Do 1945 roku majątek dzierżawiony przez Adolfa von Bülow.

Żubrów-pałac na płn od Sulęcina001

Żubrów-pałac

PAŁAC

Co do powstania pałacu istnieją dwie daty: jedna podaje połowę XVII wieku(wg Helmigka), druga za datę powstania podaje się okres po 1698 roku a przed 1714 rokiem. Zleceniodawcą budowy pałacu był Balthasar Friedrich von Waldow. Kilkakrotnie przebudowywany, po raz pierwszy w latach 1760-1770, w 1800 roku oraz w połowie i pod koniec XIX wieku. Po II wojnie światowej pałac do roku 1950 zajęty był przez wojska radzieckie, później polskie. Po 1950 roku pałac i zabudowania gospodarcze wchodziły w skład miejscowego PGR-u, później Lubniewickiego Kombinatu Rolnego jako Zakład Rolny Żubrów. Od początku lat 90-tych wchodzi w skład Agencji Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w Gorzowie Wlkp. Od 1997 roku dzierżawione są przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „JUMARK” z Kostrzyna. Obecnie własność prywatna. Pałac o cechach baroku, Murowany, dwukondygnacyjny z poddaszem, założony na planie prostokąta, kryty dachem mansardowym, podpiwniczony. Obecnie w złym stanie technicznym, popadający w ruinę. Na południe od pałacu rozciąga się park typu krajobrazowego, założony zapewne w XVIII wieku.

zubrow-1895-lubuskie

ŻUKÓW /Suckau/

Wieś położona w gminie Nowe Miasteczko powiatu nowosolskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1295 roku. W 1314 roku część gruntów należała do rodu von Buntenese, część do Katheriny von Borna. W 1421 roku wieś należy do kościoła głogowskiego. W 1444 roku właścicielem wsi jest Nickel von Suckau. Później wchodzi w skład majątku braci von Glaubitz(Hansa, Kaspara, Balzera i Melchiora). W 1475 roku wieś z rąk Henryka XI otrzymuje Nickel von Schweinitz z Bukowic. Około 1495 roku dobra te posiada Bernhard von Schweinitz. Po śmierci Bernharda II von Schweinitz w 1561 roku wieś zakupił Fabian von Schӧnaich. Wieś po wojnie trzydziestoletniej za długi trafiła w ręce głogowskich jezuitów. Po spłaceniu długu w wieku XVIII ponownie jest własnością książąt von Schӧnaich-Carolath.  Pod koniec XVIII wieku wieś podzielona na dwie części- jedna w rękach książąt von Schӧnaich-Carolath, druga własność rodziny von Logau. Do 1945 roku majątek w rękach książąt von Schӧnaich-Carolath-Beuthen.

Żuków pow. Szprotawa, lubuskie

We wsi pozostałości po folwarku: znacznie przebudowany dwór oraz zabudowa gospodarcza.

Żuków 1937, lubuskie

ŻUKÓW PYRZYCKI /Succow,Suckow a.d. Plöne/

Wieś położona w gminie Przelewice powiatu pyrzyckiego. Od XV wieku wieś stanowiła lenno rodu von Schӧning. W 1494 roku wzmiankowany Lüdecke von Schӧning żonaty z panną von Küssow. W  1575 roku wieś posiada Balzer von Schӧning, żonaty: 1.z Anne von Holzendorf-Jagow, 2. z Anne von Busch z Karłwic(Neuenfelde). W 1621 roku wspomniany Richard von Schӧning żonaty z Marie von Mildenitz z Łęczycy(Lenz). W 1665 roku wzmiankowany jako właściciel Heinrich von Schӧning żonaty z 1. Ursulą von Sacken, później z 2. Ilse von Blankensee. W 1681 roku wymieniony generał Ernst Lüdecke von Schӧning a w 1696 roku generał Hans Adam von Schӧning żonaty z Johanną Margarethą von Pӧllnitz. W 1734 roku majątek posiada Hans Heinrich von Schӧning żonaty z Anną Gottliebe von Sack. Kolejnym właścicielem dóbr był w 1742 roku major Hans Lupold von Schӧning, kawaler. Po nim majątek dziedziczy major Ernst Sigismund von Schӧning(1778), żonaty z Kathariną von Papstein z Pomietowa(Pumptow). W 1807 roku właścicielem dóbr jest landrat August Ernst von Schӧning żonaty z Amalie von Papstein z Morzycy(Blumberg). Kolejno w 1858 roku dobra posiada August Peter Sigismund von Schӧning, w 1874 August Ludomillus von Schӧning oraz Hermann Richard von Schӧning. W 1910 roku właścicielem majątku był Ernst Herman von Schӧning a dobra liczyły 795,62 ha gruntów. W 1929 roku dobra nadal należały do Ernsta Hermana i liczyły sobie 814 ha gruntów. W latach 30-tych XX wieku dobra należą do Fritza Dreetz. Po 1945 roku własność Skarbu Państwa. Na terenie majątku utworzono PGR a pałac służył za mieszkania dla pracowników. Obecnie w rękach prywatnych, opuszczony.

von Schoening

Żuków-pałac

Żuków Pyrzycki-pałac

Żuków Pyrzycki pałac

ZESPÓŁ PAŁACOWY

W latach 1877-78 Hermann Richard von Schӧning zbudował pałac wg projektu swojej żony Luise a wykonawcą prac budowlanych był Ferdinand Neubarth z Wriezen. Eklektyczna budowa założona na planie prostokąta, wieżą w narożu, podpiwniczony.

Zuków pyrzycki 1936, zachodniopomorskie

Żukowo /Suckowshof/

Wieś położona w gminie Brojce powiatu gryfickiego. Wzmiankowana w 1224 roku, kiedy należała do klasztoru w Białobłokach. Wieś była domeną kościelną do sekularyzacji dóbr. Na początku XIX wieku we wsi założono folwark będący własnością Trzebiatowa. W 1870 roku dobra będące domeną państwową obejmowały 2169 mórg ziemi a w 1879 roku obejmowały 552,57 ha gruntów. Folwark prowadził hodowlę koni na potrzeby wojska.

ŻYCHLIKOWO /Siegelkow/

Wieś położona w gminie Przybiernów powiatu goleniowskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1317 roku(Zyckelkow) oraz w 1408(Sygelkow). Należała do rodu von Kӧller. W 1375 roku właścicielem był Arnold von Kӧller, zamieszkujący miejscowy zamek. Posiadają dobra do XVIII wieku. W 1735 roku wieś należy do Bogislausa Henninga von Kӧller. W drodze dziedziczenia około 1756 roku dobra otrzymuje Bogislav Ernst von Wedel, syn córki siostry Bogislausa Henninga von Kӧller Marie Helene von Podewils, z domu von Münchow. Po jego śmierci 08.03.1756 majątek przechodzi na jego brata, kapitana Friedericha Wilhelma von Wedel, który umiera 08.02.1764 roku. Po nim dobra odziedziczył Lorenz George von Wedel(*1702-+17.08.1780), dwukrotnie żonaty:1. Charlotte Luise von Papstein(+1742), 2.Dorothea Friederike hrabianka von Schlippenbach(*1715-+1774). Miał dwóch synów: Otto von Wedel(*13.06.1752-+02.10.1808) i Ernsta von Wedel(*10.05.1757-+01.02.1827).  Dnia 06.10.1777 roku sprzedaje wieś Alexandrowi Heinrichowi von Wrede, który jest zresztą synem Marie Helene von Podevils, po drugim mężu, von Wrede.  Od wdowy po Aleksandrze majątek w roku 1781 zakupił duński generał piechoty Georg Ludwig von Kӧller-Banner(1728-1811). Drogą dziedziczenia dobra przechodzą w ręce Hansa Georga Alexandra Friedricha von Kӧller(*10.05.1752-+30.03.1820), syna Friedricha Augusta, ożenionego z Caroline Eleonore von Posern. Po nim dobra odziedziczył jego syn, Matthias von Kӧller(*30.11.1797-+23.05.1883), ożeniony z Juliane Mathilde von Wedel(1803-1859). Miał z nią dwóch synów: Georga Ernsta Maximiliana von Kӧller(1823-1916) i Ernsta Matthiasa von Kӧller(1841-1928). W 1870 roku majątek obejmował 3243 morgi ziemi a w 1879 roku, kiedy majątek należał do Ernsta Matthiasa obejmował 817,27 ha ziemi. W 1910 roku Własność Georga von Kӧller a dobra liczyły 847 ha gruntów. W 1928 roku majątek posiadali Hans Joachim von Kӧller i Georg Alfred von Kӧller a dobra obejmowały 827 ha ziemi. Posiadali majątek do 1945 roku. Ostatnim właścicielem dóbr był Hans Joachim von Kӧller-Kantreck.

ZAMEK

Niedaleko wsi znajdują się ruiny zamku von Kӧller oraz cmentarzysko kurhanowe o pow. 1,90ha. Początki zamku sięgają 1170 roku, kiedy został zburzony przez wojska króla Danii Waldemara I. Odbudowany wzmiankowany w 1428 roku. W 1939 roku na wzgórzu zachowane były mury grubości ok. 3m, otaczające plac o wymiarach 29×33 m, w obrębie których w ich południowo-wschodnim narożniku znajdowała się wieża. Samo wzgórze chronione wałami i fosą.

ZESPÓŁ DWORSKI

W południowej części wsi położony był majątek ziemski. Po zespole zachował się budynek gospodarczy

ŻYDOWCE /Sydowsaue/

Miejscowość jest obecnie częścią miasta Szczecin położona na osiedlu Żydowce-Klucz. Założona w 1750 roku przez radcę Kamery Wojenno-Skarbowej Richarda Christopha von Sydow. Tereny pod wieś zakupił von Sydow od Pomorskiej Kamery Wojenno-Sądowej w 1747 roku. Majątek na przełomie XIX/XX wieku należał do rodziny Knust. W 1910 roku majątek należący do rodziny Knust liczył 250 ha gruntów. Później właścicielem został Guido książę Henckel von Donnesmarck(10.08.1830-19.12.1916). Na terenie majątku buduje fabrykę sztucznego jedwabiu. W 1911 roku zakład wszedł do spółki pod nazwą Zjednoczone Fabryki Materiałów Błyszczących-Wupperthal-Eberfeld.

Żydowce-Klucz, zachodniopomorskie

ŻYDOWO /SIEDE/

HISTORIA WSI

Miejscowość położona w gminie Barlinek powiatu myśliborskiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1295 roku/villa Sydowe/. Wielokrotnie jeszcze wymieniana w latach późniejszych-Sydow(1337), Zydow(1418), Sidow, Sydow(1564), Siede(1944). Nazwa wsi pochodziła od rodu von Sydow, do którego wieś należała(1272-95). W 1295 roku margrabia Albrecht podarował wieś cysterkom z Pełczyc. Świadkiem tej darowizny był Heinrich de Sydow. Po reformacji dobra cysterek stanowią domenę państwową. W latach 1571-1700 wieś w posiadaniu możnego rodu von Waldow z Pełczyc. Później dość częste zmiany właścicieli: von Kalckreuth(2 połowa XVIIw.), von Kӧthen(1710-1713), Marcin Centenius(1718), von Blankensee(XVIIIw.). W 1809 roku majątek stanowi domenę państwową w Pełczycach. W 1828 roku majątek w posiadaniu rodziny von Oppen. Kolejnymi właścicielami dóbr zostają rodziny: von Dondorff(1842), Zoller(1857). W 1874 roku majątek zakupił generał-porucznik Friedrich Wilhelm Ludwig von Wittich(15.10.1818-02.10.1884). W 1863 roku ożenił się z Johanną Albertiną Luise Anną Hiller von Gärtringer(ur.1833). W 1883 roku córka jego, jedynaczka poślubiona została przez Otto von Kalckstein z Wogau w Prusach Wschodnich. Majątkiem do początku XX wieku zarządzała wdowa po generale. Majątek pozostawał w rękach rodziny von Kalckstein do 1945 roku. Ostatnim właścicielem dóbr był Ludwig von Klackstein(22.12.1886-27.03.1945).

Sydow

Waldow

Kalckreuth

KoethenBlankenseeOppen (3)DondorfKos

 

Rodzina von Kalckstein była skoligacona z  słynnym Krystianem Ludwikiem von Kalkstein-Stolińskim(1627-1672), polskim pułkownikiem i dziedzicem z Wogau koło Iławy Pruskiej.

Kalcksteinowie herbu Kos

Trudno ustalić skąd pochodzi rodzina von Kalckstein. Część autorów wywodzi ich z Tyrolu, skąd mieli przybyć w XIII wieku do Brandenburgii, a stamtąd do Prus. F. Schmitt wywodzi ich od pruskiej rodziny Thessyn, której jedna gałąź zwała się Wapel-Waplowie z Waplewa. Ci z kolei podzielili się na szereg innych gałęzi w XV wieku- von Rossen, von Rabe, von Kalckstein. Z kolei wg T.Żychlińskiego i Kneschke`go pierwszy w rodu miał pojawić się na terenie Prus w XV wieku. Od zakonu krzyżackiego otrzymał dobra Wogau koło Pruskiej Iławy. Od swych dóbr przybrali różne polskie nazwiska- Kalckstein-Stolińscy, Kalckstein-Osłowski, Kalckstein-Kobyliński. Należy wymienić również linię śląską, baronowską gałąź rodu żyjącą w Czechach i na Śląsku. Najsłynniejszy Krystian Ludwik von Kalckstein-Stoliński herbu Kos był synem Albrechta(1592-1667), brandenburskiego generała-porucznika, starosty oleckiego, przywódcy opozycji stanów Prus Książęcych przeciw elektorowi Fryderykowi Wilhelmowi, zwanego w historiografii niemieckiej duszą intryg i spisków, zwolennika zwierzchnictwa Rzeczypospolitej nad Prusami Książęcymi. Albrecht von Kalckstein w 1625 roku ożenił się z Marianną von Wiedebach. Miał z nią dwóch synów: Krystiana Ludwika i Krzysztofa Albrechta oraz trzy córki zamężne za: von Keller`a, von Kleist`a i Loebel`a. Krzysztof Albrecht ożenił się z Agnieszką von Lehwald.  Miał z nią dwóch synów i dwie córki. Krystian Ludwik von Kalckstein-Stoliński ożenił się w 1656 roku z Marią Elżbietą von Kittlitz(1639-1698). Miał z nią sześciu synów i dwie córki. Po skonfiskowaniu dóbr uciekł do Polski i przebywał na dworze króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Po porwaniu go podstępnie w Warszawie przez ludzi elektora pod dowództwem Eusebiusa von Brandt, torturowany i ścięty w Kłajpedzie w 1672 roku. Na kanwie jego życiorysu powstał serial “Czarne chmury” oraz powieść “Buntownicy” Eugeniusza Paukszty.

ZESPÓŁ DWORSKI

Dwór zniszczony w czasie działań wojennych, rozebrany w 1970 roku. Pozostałością po założeniu jest zaniedbany park krajobrazowy z aleją starych klonów prowadzącą do jeziora oraz resztki zabudowy folwarcznej. Grobowce rodziny von Kalckstein leżały na wzgórzu, w widłach dróg do Chrapowa i Niepołcka

Żydowo 1891 2, zachodniopomorskie

Żytowań /Seitwan/

Wieś położona w gminie Gubin powiatu krośnieńskiego. Od 1280/81 do 1817 roku z niewielkimi przerwami należała do klasztoru w Neuzelle. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1370 roku(Sythewin). Wielokrotnie dawana pod zastaw wielu rodom: von Bomsdorf(1421), von Steinkeller(1547-1572), von Maxen(1572, 1581), von Blauen(1587-1602), von Bomsdorf(1615-1626).

Żytowań pałac

We wsi istniał zespół dworsko-folwarczny.

Żytowań, lubuskie 1