ŻARY /Sorau/

Miasto powiatowe, po raz pierwszy wzmiankowane w kronice Thetmara z Merseburga. W średniowieczu miasto prywatne, będące jednocześnie centrum majątku rycerskiego. Pierwszym znanym właścicielem Żar był Ulrich von Dewin, wzmiankowany w 1246 roku. Po śmierci Albrechta von Dewin w 1280 roku, ostatniego z rodu,  dobra przejęte przez wywodzącego się z Miśni Ulricha von Pack. Od 1355 roku stały się Żary własnością Friedricha von Biberstein(*1306-+1360), zięcia Ulricha von Pack. Do rodu von Biberstein miasto należało do roku 1551, kiedy to po śmierci ostatniego z żarskich przedstawicieli rodu von Biberstein, Christopha von Biberstein, miasto przechodzi jako wygasłe lenno pod panowanie króla Czech.  Miastem zarządza w tym czasie Fabian von Schӧnaich. W 1552 roku król oddaje zamek i miasto w lenno margrabiemu Georgowi Friedrichowi von Brandenbrug-Anspach, a w 1588 roku majątek żarski zakupił biskup wrocławski Balthasar von Promnitz, który dzięki swojej pozycji uzyskał prawo dziedziczenia dla swojej rodziny oraz podniósł Żary do rangi państwa stanowego. W 1765 roku ostatni z rodu von Promnitz- Johann Erdmann zrzeka się praw do całości państwa stanowego Żary-Trzebiel na rzecz elektorów saskich za roczną rentę w wysokości 12.ooo talarów. Od 1815 roku po kongresie wiedeńskim w granicach państwa pruskiego. Od 1945 roku w granicach Polski.

Żary z lotu ptaka, lubuskie

Żary z lotu ptakaZary- widok na miastoŻary1

WIEŻA MIESZKALNA

Żary Górka Winna 2, lubuskie Żary Górka Winna 3, lubuskie Żary górka winna, lubuskie

Podczas prac archeologicznych prowadzonych w latach siedemdziesiątych oraz w latach 1986-87 w miejskim parku na północ od starego miasta na tzw.”Winnym Wzgórzu” o średnicy 65-75m, odkryto fragmenty, w tym piwnice zbudowane z kamienia polnego na planie koła. Prawdopodobnie były to relikty pierwszej siedziby rodu von Devinów w postaci wieży mieszkalnej.

ZAMEK

Żary-wieża zamkowa

Żary-zamek Bibersteinów, lubuskie

Żary-pałac Promnitzów

Żary3

W północnym obszarze dzisiejszego miasta, przy Alei Jana Pawła II znajduje się kompleks zamkowo-pałacowy. Zamek, wzniesiony w 2 połowie XIII wieku prawdopodobnie przez Ulricha I von Pack, rozbudowany przez Friedricha von Biberstein, który powiększył zamek o skrzydło wschodnie oraz zbudował łącznik łączący skrzydło zachodnie z wieżą. Poza powstaniem budynku w południowo-wschodnim narożniku, zamykającym czteroskrzydłowe założenie z małym dziedzińcem wewnętrznym, dochodzi do zmian w wystroju zamku. Najciekawszym elementem wystroju zachowanym do dzisiaj mimo, że fragmentarycznie, są freski w sali zamkowej, przedstawiające około 90 herbów szlachty łużyckiej, w tym właścicieli zamku z rodu von Biberstein: Ulryka II, pana na Żarach w latach 1424–1430 czy Johanna IV (1430–1441). Kolejna przebudowa miała miejsce za czasów Hieronima von Biberstein a bodźcem do prac budowlanych był pożar zamku w 1507 roku. Kontynuację prac budowlanych prowadził po śmierci Hieronima, jego brat, Christoph von Biberstein.  Dalsze prace prowadzone były za czasów nowego właściciela, Balthasara von Promnitz a zwłaszcza za czasów jego następcy, Seyfrieda von Promnitz(*1534-1597). Około 1700 roku za czasów Erdmanna II von Promnitz(*1683-+1745) nastąpiły zmiany w szacie zewnętrznej zamku i wieży zamkowej. Od 1824 roku w zamku poza urzędami mieściło się więzienie, a w latach 1933-1945 znalazło tu siedzibę muzeum regionalne. W 1944 roku bomba lotnicza uszkodziła północno–zachodni narożnik zamku. Zniszczona część została zrekonstruowana,  w której później mieściły się władze powiatu, następnie hotel robotniczy czy biura różnych przedsiębiorstw. W latach 1966-1975 kompleks zabudowań częściowo zabezpieczono, od 1982 roku podjęto szeroko rozumianą odbudowę zamku, przerwaną pod koniec lat 80-tych. Obecnie obiekt należy do prywatnego inwestora. W 2019 roku pożar zamku.

Żary

Żary3x Żary4 Żary5 Żary7 Żary10

PAŁAC von PROMNITZ

Pałac wzniesiono w latach 1710-1726 z inicjatywy Erdmanna II hrabiego von Promnitz. Jest to monumentalne założenie czteroskrzydłowe na planie nieregularnego czworoboku z idealnie prostokątnym dziedzińcem, połączony z zamkiem murowanym gankiem, przerzuconym na wysokości drugiej kondygnacji. Murowany z cegły, trzykondygnacyjny, nie podpiwniczony, nakryty dachem mansardowym. W roku 1944 pałac został zbombardowany w wyniku czego północne skrzydło znalazło się w ruinie. W latach następnych nie użytkowane pozostałe skrzydła uległy również dewastacji. Od lat 60-tych do końca lat 80-tych trwały  prace zabezpieczające pałac. Obecnie w rękach prywatnego inwestora.

Żary2x Żary6 Żary9 żary- wieża zamkowa i pałac Promnitzów Żary-plac zamkowy

 

PAŁAC w Zielonym  Lesie-WALDSCHLOSS

Żary - pałac leśny

Na niewielkim wzniesieniu zwanym Wzgórzem Myśliwskim lub Leśnym Zamkiem w latach 1706-1709 Erdmann II von Promnitz zbudował pałac myśliwski w otoczeniu parku krajobrazowego. Pałac zbudowany na planie krzyża św. Andrzeja, jednopiętrowy. Na parterze mieściły się pomieszczenia gospodarcze oraz kuchnia. Na piętrze mieściła się pośrodku dwunastoboczna sala, gdzie odbywały się przyjęcia oraz pokoje gościnne w skrzydłach pałacu. W otoczeniu pałacu i w parku liczne rzeźby, zabudowania gospodarcze, elementy architektoniczne dekoracyjne. W 1745 roku w pałacu umiera ciężko ranny Erdmann II von Promnitz. Po jego śmierci częste zmiany właścicieli pałacu. Wymienia się: Sigismunda Augusta Perti(1769-1802), Paulinę von Biron-de Talleyrand-Perigord(1884), J.G.Frenzl. Po wojnie pałac nieużytkowany popadł w ruinę i został rozebrany.

PAŁAC LETNI

Na terenie parku miejskiego, w północnej części miasta znajduje się pałac letni, wchodzący w skład zespołu rezydencjonalnego. Zbudowany z inicjatywy Erdmanna II von Promnitz w 1723 roku. Pierwotnie miała to być szkoła rycerska. Rozbudowany w 1735 roku o dwa skrzydła i ryzalit mieszczący klatkę schodową. Do początków XX wieku właścicielami pałacu była rodzina von Promnitz. W 1783 roku pałac wynajął Siegmund Perti. W 1812 roku pałac zaadoptowany na szpital. Po 1945 roku nadal służył jako szpital. Przeprowadzono częściowo remont w latach 80-tych XX wieku. Na początku lat 90-tych XX wieku w rękach prywatnych. Popada w ruinę. W sąsiedztwie park geometryczny, założony w początkach XVIII wieku.

FOLWARK ZAMKOWY- ul. Skarbowa

Żary-dominium, lubuskie

Zespół budynków jako pozostałość po założeniu folwarcznym.

WILLE

Żary- willa, lubuskie

Żary- willa

Żary- willa przy Schmidtstrasse

Żary, willa, lubuskie

Żary 1901, lubuskie

ŻELAZNO /Eisersdorf/

Wieś położona w gminie Kłodzko powiatu kłodzkiego. W XIV wieku wieś należała do rodu von Pannwitz. Podzielona w późniejszych latach na kilka majątków gdzie do wojny trzydziestoletniej część wsi nadal była w rękach rodu von Pannwitz. W 1350 roku część należała do rodziny von Glubos, którą zakupił biskup praski Arnošt z Pardubic i przekazał klasztorowi augustianów z Kłodzka. Kolejna część należała do wójta Bystrzycy Kłodzkiej, Rückera. Część badaczy uznaje, że wybudował on we wsi wieżę obronną, część uważa, że wieżę postawił Jacob Stanke von Koritaua, burgrabia zamku w Bystrzycy Kłodzkiej w latach 80-tych XV wieku. W 1597 roku majątek augustianów przejęli jezuici, którzy w czasie wojny trzydziestoletniej przejęli majątek po rodzinie von Pannwitz. Po kasacie zakonu częste zmiany właścicieli. W 1788 roku część dolna Żelazna należała do Johanna Karla Pelcke. W 1794 roku należała do Franza Arbogasta Hoffmann, który wzniósł barokowo-klasycystyczną rezydencję. Po jego śmierci wdowa po nim w 1808 roku wyszła za mąż za pułkownika Alberta von Biberstein, który w 1835 roku sprzedał majątek Hermannowi Dietrichowi von Lindheim(*1791-+1860). W 1860 roku majątek zakupił Hugon von Lӧbbecke(zm.1901r.). Rodzina von Lӧbbecke posiada majątek do 1945 roku. W 1905 i 1921 roku właścicielem był Siegfried von Lӧbbecke. Po wojnie nieuszkodzony pałac służył jako składnica muzealna. W 1952 roku pałac zaadoptowano na ośrodek wypoczynkowy huty Bobrek z Bytomia. W 1994 roku własność Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa S.A. z Katowic, później własność prywatna. Obecnie pałac wystawiony na sprzedaż.

Drugi majątek zw. Ober Eiserdorf od połowy XIX wieku należał do Ernsta hrabiego von Münchhausen. W 1905 roku właścicielami majątku byli: Sophie hrabina Finck von Finckenstein, Hertha baronowa von Münchhausen i Martha von Roeder. W 1921 roku dobra w rękach Heinricha hrabiego Finck von Finckenstein i Marthy von Roeder.

Majątek Eiserdorf w 1905 roku należał do Paula Ullricha, w 1921 roku do Fritza von Kiru.

 

 

 

 

 

 

 

PAŁAC-Żelazno Dolne(Nr109)

Pałac zbudowany w latach 1797-1798 w miejscu starszej budowli zniszczonej w czasie wojny trzydziestoletniej. Przebudowany w 1869, 1883 i 1908 roku. Murowany, dwuskrzydłowy zbudowany na planie zbliżonym do litery „L”, dwukondygnacyjny, kryty dachem mansardowym. Przed pałacem park krajobrazowy z XIX wieku. Za pałacem budynki folwarczne.

Żelazno Górne

WIEŻA RYCERSKA

Wzniesiona w XIV lub XV wieku, przebudowana 1 689 i 1727 roku, murowana z kamienia łamanego, zbudowana na planie kwadratu, czterokondygnacyjna, niepodpiwniczona, kryta dachem siodłowym. W 1966 roku remontowana. Przez następnych 20 lat pod opieką harcerzy z Żelazna. Obecnie własność prywatna.

PAŁAC VON MÜNCHHAUSEN(Nr 63)

Eklektyczny, z przewagą detali neorenesansowych wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku. Przebudowany na przełomie XIX i XX wieku i prawd. w drugiej połowie XX wieku. Murowany z cegły, trzykondygnacyjny, kryty dachem czterospadowym, z ośmioboczną wieżą. Pałac w otoczeniu parku z XIX wieku. Własność prywatna. Obecnie nieużytkowany.

ŻELECHÓW /Selchow/

Wieś położona w gminie Łagów powiatu świebodzińskiego. Początki wsi sięgają XIII wieku. W XIV i XV wieku należała do rodu von Seydlitz. Po raz pierwszy wymieniona w 1421 roku, kiedy właściciele wsi przekazują wieś joannitom łagowskim. W 1510 roku dobra są w rękach Hansa von Horn. Wieś w XVI wieku podzielona na kilka własności. Poza rodziną von Horn wymieniony ród von Lӧben. Prawdopodobnie rodzina von Zobeltitz doprowadza do scalenia dóbr. Posiadali dobra do połowy XIX wieku. Później majątek w posiadaniu rodziny von Rissmann. Od początku XX wieku do 1945 roku majątek jest własnością rodziny von Vollmar.

Żelechów 2, lubuskie

Żelechów, lubuskie

Żelechów pow. Sulęcin, lubuskie

Żelechów-dwór

PAŁAC

Pałac zbudowany w drugiej połowie XIX wieku przez Carla von Rissmann w dwóch etapach. Po 1945 roku należał do miejscowego PGR. Przez krótki okres pałac pełnił funkcję szkoły. Obecnie w rękach prywatnych, niezamieszkany.

zelechow-1902-lubuskie

ŻELISŁAW /Silber/

Wieś położona w gminie Małomice powiatu żagańskiego. Wzmiankowana w 1433 roku kiedy należała do baronów von Kittlitz z Małomic. Później dość częste zmiany właścicieli. Wymienieni: von Penzig z Rudawicy(1516)-posiadali część gruntów we wsi do 1550 roku, von Schӧnaich z Miłowic i Lipinek Łużyckich(1533), baronowie von Kittlitz z Małomic(1536-1680), książęta żagańscy(1680-1940). 

ŻENICHÓW /Schöneiche/

Wieś położona w gminie Gubin powiatu krośnieńskiego. Obecnie przedmieście Gubina. Początki wsi sięgają XIII/XIV wieku, kiedy to mowa była o folwarku z zamkiem-dworem obronnym na wodzie, rozebranym w XV wieku. Po raz pierwszy wymieniony dopiero w 1670 roku. W latach 1653-55 należała do rodziny von Lochamnn. Później wymienia się: von Schlieben(1664), von Breitenbach(1699-1759), von Carlsburg(1760-1851), von Zawadski(1851, 1853). Od początku XX wieku majątek posiada rodzina von Mocki(1903).

zenichow-1933-lubuskie

Żerków /Gross Surchen/

HISTORIA WSI

Wieś położona w gminie Brzeg Dolny powiatu wołowskiego. Po raz pierwszy wymieniona w roku 1304 jako własność klasztoru Cystersów z Lubiąża. Od 1568 roku dzierżawiona, od 1593 roku już jako własność rodziny von Kanitz. W XVII wieku w rękach rodu von Köckritz, w XVIII wieku w posiadaniu rodu von Haugwitz, by w XIX wieku ponownie w rękach rodu von Köckritz.

Kanitz

KoekeritzHaugwitz (4)

ZESPÓŁ PAŁACOWY

W zachodniej części wsi zespół pałacowo-parkowy. Pałac zbudowany w 1791 roku, barokowy, zbudowany na rzucie litery C, trzyskrzydłowy, jednopiętrowy, podpiwniczony, korpus główny kryty dachem czterospadowym, skrzydła trójspadowym. W skład zespołu wchodzi: oficyna dworska z połowy XVIII wieku, spichlerz z początku XX wieku, stodoła z początku XX wieku. Obok park krajobrazowy o powierzchni 4 ha, założony w 1840 roku z zachowaną aleją lipową.

Screen Shot 066

ŻERZYNO /Ornshagen/

Wieś położona w gminie Resko powiatu łobeskiego. Przez 4 stulecia należała do pomorskiego rodu von Borcke– wzmiankowany Adrian Heinrich i Carl Philipp von Borcke.  W 1666 roku wieś podzielona na 3 działy majątkowe należące do: Antoniusa von Borcke, Lorenza von Wedel i żony Christopha Henninga von Wedel. W 1826 roku Karl Ludwig von Borcke za 168 000 talarów sprzedaje majątek braciom: Ernstowi Gottfriedowi  Georgowi hrabiemu von Bülow-Cummerow i Georgowi Bernhardowi hrabiemu von Bülow-Cummerow. W 1827 roku cały majątek należał już do Ernsta. Ernst Gottfried Georg hrabia von Bülow-Cummerow umiera w 1851 roku. Dobra dziedziczy Henriette Caroline Luise  von Bülow(08.07.1809-24.10.1858). W 1857 roku dobra są w posiadaniu Hansa Adolpha hrabiego von Bülow(10.02.1807-12.02.1869). Po śmierci Hansa Adolpha majątek dziedziczy czworo rodzeństwa: Elise Luisa Adelheida hrabina von Bassewitz, Adelheid Ernestine Sophie hrabina Perponcher-Sedlnitzky(04.04.1833-18.04.1891), zamężna za Ludwigiem Nicolausem Friedrichem Ernstem Gustavem hrabią von Perponcher-Sedlnitzky(1827-1914), Marie Hedwig Emilie i Hans Gottfried George hrabia von Bülow. Z powodu kłopotów finansowych dnia 30 marca 1876 roku dobra zostają sprzedane. Zakupił je mąż Adelheid, Ludwig Nicolaus Friedrich Ernst Gustav hrabia von Perponcher-Siedlnitzky. Mieli 3 synów i dwie córki. Dobra odziedziczył Wilhelm Gustav Ludwig Karl hrabia von Perponcher-Sedlnitzky(15.06.1866-01.06.1930), ożeniony z Evą-Marią von Wilamowitz-Mӧllendorff. Posiadali dobra do 1945 roku. W 1910 roku majątek liczył 726,56 ha gruntów a w 1929 roku liczył 749 ha gruntów.

Borck hrabia

Bulow-Cummerow

Perponcher-Sedlnitzky (3)

 

 

 

Zerzyno ok. Reska, zachodniopomorskie

Żerzyno, zachodniopomorskie

Żerzyno- pow. Łobez, zachodniopomorskie

Żerzyno pow. Łobez, zachodniopomorskieŻerzyno pow. Łobez, zachodniopomorskie

ZESPÓŁ PAŁACOWO-PARKOWY

W latach 1872-73 na bazie starszej budowli powstał pałac, którego budowa prawdopodobnie doprowadziła do zadłużenia majątku. Spalony przez Rosjan w 1945 roku i zburzony. Pozostałością po założeniu jest park krajobrazowy z aleją dojazdową. W części południowej położony był zespół dworski z budynkami gospodarczymi.

Żerzyno 1912, zachodniopomorskie

Żółwino /Wollmirstaedt/

Wieś położona w gminie Wolin powiatu kamieńskiego. Początki wsi sięgają średniowiecza. Na terenie wsi istniało założenie dworsko-folwarczne. W 1853 roku majątek należał do rodziny Struck. W 1870 roku majątek liczący 3105 mórg należał do Titusa Struck. W 1879 roku właścicielem dóbr był niejaki Schrader a dobra liczyły sobie 596,26 ha gruntów. Na początku XX wieku majątek przejęty przez państwo pruskie. W 1910 roku majątek liczył 419 ha gruntów. W 1928 roku dobra liczyły 209 ha gruntów i dzierżawione były przez niejakiego Steifensand. Zarośniętą drogą docieramy do ruin dworu, zabudowy folwarcznej- stajni i 2-ch oborach oraz zdziczałego sadu i resztek parku dworskiego.