ŚWIDNICA /Schweinitz/

HISTORIA WSI

O leżącej w pobliżu Zielonej Góry wsi pierwsze wzmianki pochodzą z 1289 roku, kiedy wymienia się Henryka von Kittlitz zamieszkałego na terenie wsi. Sama wieś jest prawdopodobnie starsza, której początki sięgać mogą być może połowy XII wieku. W 1300 i 1305 roku jako właściciela wsi podano rodzinę de Lantsberc-Landsberg. W 1396 roku właścicielem wsi jest Henryk Młodszy von Kittlitz. Rodzina von Kittlitz mieszkała w Świdnicy do XVIII wieku. Świdnica jest przyjmowana jako kolebka rodu Kietliczów, którzy byli w posiadaniu wsi przez około 200 lat a dworu zwanego Świdnicą I przez ponad 350 lat. Podział wsi nastąpił za czasów Henryka III i Baltazara I, którzy wieś podzielili na dwie części. W swych zasadniczych granicach podział ten utrzymał się bardzo długo, bo do połowy XIX wieku. Ale od tego momentu historię wsi należy pisać dziejami założeń dworskich zwanych od teraz: Świdnica I, Świdnica II, Świdnica III.

swidnica-1896-lubuskie

WIEŻA RYCERSKA    

Pierwszą siedzibą rodu von Kittlitz była wieża rycerska usytuowana na terenie późniejszej Świdnicy II. Powstała prawdopodobnie pod koniec XIII lub na początku XIV wieku. Pozostałości wieży były jeszcze widoczne w 1840 roku. Podczas rozbudowy i przebudowy dworu z elementami neogotyku angielskiego, fragmenty wieży zostały wmurowane w ściany pałacu. Dnia 13 lutego 1932 roku dwór Świdnica II spłonął. Obecnie jedynym śladem istnienia dworu są resztki parku położonego naprzeciwko dworu Świdnica I.

ZAMEK

Prawdopodobnie istniejący do dziś dwór Świdnica I powstał na fundamentach starszej budowli obronnej, otoczonej fosą. Przypuszcza się, że fundamenty pod zamek położyli templariusze, a przebudowy dokonał von Landsberg na początku XIV wieku.  Na przełomie XVI i XVII wieku dwór Świdnica I przebudowano i rozbudowano.

ŚWIDNICA I

swidnica-dwor-1swidnica-dwor-iswidnica6swidnica5sw9idnica3

W latach 1514-1519 Świdnica staraniem Baltazara II Kietlicza jest miastem otrzymując prawa miejskie od króla Władysława Węgierskiego. W 1547 roku Baltazar II otrzymuje tytuł barona. W 1602 roku zakończono pracę nad rozbudową i przebudową dworu Świdnica I, którego fundatorem był najbardziej znany z rodu Kietliczów, Jan Krzysztof I, komandor zakonu Joannitów. W roku 1691 świdniccy Kietliczowie otrzymują tytuł barona. W 1702 roku Jan Krzysztof II sprzedaje Świdnicę I Ottonowi Abrahamowi von Diebitsch z Podlegórza. W tym momencie losy Kietliczów i Świdnicy rozeszły się na zawsze. Potomkowie Jana Krzysztofa II znani są jeszcze w XIX wieku jako von Kottlitz. Pomiędzy rokiem 1721 a 1734 majątek dostaje się w ręce Maxa Gottloba von Stentsch, w 1734 jako właściciel wymieniany jest Johann Ernst von Stentsch, w 1737 wdowa po nim Eleonore Charlotte von Stentsch, z domu von Kittlitz. To u niej w nocy z 16 na 17 grudnia 1740 roku, zatrzymuje się tu Fryderyk II Wielki. W roku 1770 Świdnicę I zakupuje Karl Bernhard von Prittwitz-Gaffron. Po jego śmierci dobrami zarządzała jego córka, Friedericke Christine, zamężna za Melchiora Gottharda von Dyherrn, który od 1789 roku staje się posiadaczem Świdnicy I i zarządzał nią do roku 1808. W tym roku za sumę 75 000 talarów sprzedaje Świdnicę I Johannowi Georgowi Schneider. W rękach rodziny von Schneider dobra pozostają do roku 1862, kiedy zostają zakupione przez Arthura von Knobelsdorff z Buchałowa. W krótkim czasie dwór Świdnica I zmienia kolejno 12 właścicieli:1873- August Lehme z Legnicy,1877- Franz Steinlein z Berlina,1877- Robert Mehn,1878- Heinrich Koehne,1883- Arthur von Knobelsdorff,1884- Otto Eisenstuck,1886- Arthur von Knobelsdorff,1895- wdowa po von Knobelsdorffie- Agnes z domu von Waeder,1896- Emil Kuhlmch,1899- Emil Frendenfeld,1903- Paul Schultz, który zakupił pozostałą jeszcze część majątku w rękach rodziny von Knobelsdorff. W XX wieku następuje kolejna częsta zmiana właścicieli. Do 1945 roku wymienia się m.in. Maxa Stober`a i Bruno Funk`a.  Dwór Świdnica I zwany dworem Kietliczów w latach 1945-60 był magazynem. W latach 1960-69 dwór stał pusty. W latach 1970-74 Pracownie Konserwacji Zabytków – Oddział Poznań – przeprowadziły gruntowny remont dworu. W 1975 roku Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze przejęło obiekt i przeznaczyło na pracownie konserwatorskie. W 1976 roku powołano do życia Oddział Archeologiczny Muzeum Ziemi Lubuskiej, by w 1979 roku w dworze Kietliczów otworzyć Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza istniejące do dziś.

ŚWIDNICA II

Świdnica II- ok. Zielonej góryswidnica-dwor-ii-z-wieza-mieszkalnaswidnica-dwor-nriiswidnica-palac-wg-dunckera003

Początkowo siedzibą rodową Kietliczów była Świdnica II. Jej fragmentem była średniowieczna wieża rycerska, stojąca obok dworu Świdnica II do roku 1840. Pomiędzy 1578 a 1580 rokiem Mikołaj II von Kittlitz właściciel Świdnicy II, sprzedaje ją Henrykowi von Zedlitz und Schӧnau. Wdowa po Henryku von Zedlitz und Schӧnau, Katarzyna z domu von Glaubitz prawdopodobnie wyszła za mąż za Krzysztofa von Giersdorf, wymienianego jako właściciela Świdnicy II w 1620 roku. Ale w 1636 roku Katarzyna ponownie jest wymieniana jako posiadaczka majątku. Po 1636 roku właścicielem Świdnicy II zostaje Hans von Kesslitz, pan na Letnicy, zmarły w 1683 roku. Majątek Świdnica II w rękach rodu von Kesslitz pozostaje do 1791 roku. I tu następują częste zmiany właścicieli dworu jak Świdnicy I: 1793- Karl Heinrich Archibald hrabia von Schlabrendorf-Stolz, 1829- Eweline hrabina von Sickingen-Hohenburg, z domu hrabianka von Schlabrendorf, 1851- von Pannewitz senior z Ochli, Heinrich Brehmer z Jeleniowa i Leopold Sattig z Jarogniewic1857- Julius Otto Heinrich Kruger, 1863- Leopold von Baehne, 1863- von Turcke, 1902- Karl Steinke, 1909- Heinne, 1917- Werner. W 1851 roku z części Świdnicy II wydzielono Świdnicę III z folwarkiem leśnym i cegielnią. Rok później powstał dwór Świdnica III. Dnia 13 lutego 1932 roku spłonął dwór Świdnica II, nie został już odbudowany.

ŚWIDNICA III

swidnica-dwor-3

swidnica-dwor

swidnica-zal-dworskie-iii-lubuskie

swidnica-palac2

swidnica2

Powstała w 1851, dwór zbudowany w 1852 roku. Początkowo właścicielami była rodzina von Pannewitz do 1892 roku. Od 1892 do 1902 roku właścicielem był Arthur von Zastrow. W 1912 roku właścicielem zostaje Alfons Strach, w 1917 roku Karl Herbst, w 1919 roku von Schlicht. W latach 30-tych XX wieku ponownie dobra Świdnica II i III połączono. W dworze Świdnica III w latach 30-ych mieścił się dom opieki. Na mapach już od 1896 roku nie figuruje jako zespół dworski.

ŚWIDNICA IV- DWÓR ESCHENTAL

Świdnica- pałac Eckental, lubuskie

swidnica-pow-zielona-gora

Nic nie wiadomo na temat tego majątku Z pocztówki powstał prawdopodobnie pod koniec XIX wieku. Na mapie z 1896 roku zespół ten jest już zaznaczony jako GUT III.