Żerków /Gross Surchen/

Żarków pow. Wołów, dolnośląskie

Żarków pow. Wołów, dolnośląskie

HISTORIA WSI

Wieś położona w gminie Brzeg Dolny powiatu wołowskiego. Po raz pierwszy wymieniona w roku 1304 jako własność klasztoru Cystersów z Lubiąża. Od 1568 roku dzierżawiona, od 1593 roku już jako własność rodziny von Kanitz. W XVII wieku w rękach rodu von Kockritz, w XVIII wieku w posiadaniu rodu von Haugwitz, by w XIX wieku ponownie w rękach rodu von Kockritz.

Kanitz

KoekeritzHaugwitz (4)

Screen Shot 066

Żółwino /Wollmirstaedt/

Żółwino -dwór

Żółwino -dwór

 

 

Wieś położona w gminie Wolin powiatu kamieńskiego. Na terenie wsi istniało założenie dworsko-folwarczne. Na początku XX wieku majątek przejęty przez państwo pruskie.

Żółwino

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ŻUBRÓW /Herzogswalde/

Żubrów-pałac

HISTORIA WSI

Wieś ze średniowieczną metryką wzmiankowana po raz pierwszy w 1461 roku. W latach 1477-1731 Żubrów był własnością rodziny von Waldow z Lubniewic i Glisna. W 1731 roku wieś przechodzi na własność rodziny von Schӧning, a następnie hrabiego von Schmettau. Później dobra są własnością rodziny von Behr-Negendank, by dostać się w posiadanie rodziny Leese(1828). Kolejnym właścicielem jest rodzina von Rosenstiel(1857)- wymieniony Wilhelm von Rosenstiel. Na przełomie XIX i XX wieku dobra są w posiadaniu rodziny von Bonin. Do 1945 roku właścicielem dóbr jest rodzina von Bӧttinger– wymieniony Waldemar von Bӧttinger(ur. 1886).

Żubrów-pałac na płn od Sulęcina001

Żubrów-pałaczubrowzubrow2

PAŁAC

Co do powstania pałacu istnieją dwie daty: jedna podaje połowę XVII wieku(wg Helmigka), druga za datę powstania podaje okres po 1698 roku a przed 1714 rokiem. Bardziej prawdopodobna wydaje się druga wersja gdyż w 1700 roku właściciel tutejszego majątku, Balthasar Fridrich von Waldow zlecił budowę kościoła przy udziale von Schӧnning. Należy przypuszczać, że budowa pałacu wyprzedziła budowę kościoła lub nastąpiła wkrótce potem. Przebudowany w okresie lat 1760-1770, w której zmieniono częściowo układ pomieszczeń, wykonano nową klatkę schodową i sztukaterie stropów. Z okresu drugiej przebudowy, która miała miejsce w roku 1800 pochodzi stiukowa dekoracja stropów parterowej sali w północno-wschodnim narożniku i pomieszczenia na piętrze położonego w południowo-zachodnim narożniku oraz dekoracja elewacji. Około połowy XIX wieku obiekt otrzymał nowe tynki elewacyjne, a w końcu tegoż stulecia wymieniono część stolarki okiennej i drzwiowej. Po II wojnie światowej pałac do roku 1950 zajęty był przez wojska radzieckie, później polskie. Po 1950 roku pałac i zabudowania gospodarcze wchodziły w skład miejscowego PGR-u, później Lubniewickiego Kombinatu Rolnego jako Zakład Rolny Żubrów. Od początku lat 90-tych wchodzi w skład Agencji Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w Gorzowie Wlkp. Od 1997 roku dzierżawione są przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „JUMARK” z Kostrzyna. Obecnie własność prywatna. Barokowy pałac ze znamionami klasycyzmu. Murowany, dwukondygnacyjny, założony na planie prostokąta, z pozornymi ryzalitami bocznymi od strony północnej i środkowymi od południa. Elewacje dekorowane pionowymi pasami boniowań. Na osi fasady wejście z klatką schodową o kamiennej, tralkowej balustradzie. Dach czterospadowy, mansardowy. Z zabytkowego wystroju wnętrz zachowana jest reprezentacyjna klatka schodowa z okresu budowy, wykonana z dębu, zdobiona płasko rzeźbioną dekoracją, barokowe sztukaterie stropów i kominki z drugiej połowy XVIII wieku. Na południe od pałacu rozciąga się park typu krajobrazowego, założony zapewne w XVIII wieku.

zubrow-1895-lubuskie

ŻUKÓW /Suckau/

Żuków pow. Szprotawa, lubuskie

Wieś położona w gminie Nowe Miasteczko powiatu nowosolskiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1295 roku. W 1314 roku część gruntów należała do rodu von Buntenese, część do Katheriny von Borna. W 1421 roku wieś należy do kościoła głogowskiego. W 1444 roku właścicielem wsi jest Nickel von Suckau. Później wchodzi w skład majątku braci von Glaubitz(Hansa, Kaspara, Balzera i Melchiora). W 1475 roku wieś z rąk Henryka XI otrzymuje Nickel von Schweinitz z Bukowic. Około 1495 roku dobra te posiada Bernhard von Schweinitz. Po śmierci Bernharda II von Schweinitz w 1561 roku wieś zakupił Fabian von Schӧnaich. Wieś po wojnie trzydziestoletniej za długi trafiła w ręce głogowskich jezuitów. Po spłaceniu długu w wieku XVIII ponownie jest własnością książąt von Schӧnaich-Carolath.  Pod koniec XVIII wieku wieś podzielona na dwie części- jedna w rękach książąt von Schӧnaich-Carolath, druga własność rodziny von Logau. Do 1945 roku majątek w rękach książąt von Schӧnaich-Carolath-Beuthen.

Żuków pow. Szprotawa, lubuskie

We wsi pozostałości po folwarku: znacznie przebudowany dwór oraz zabudowa gospodarcza.

Żuków 1937, lubuskie

ŻYDOWCE /Sydowsaue/

HISTOIRA MIEJSCOWOŚCI

Miejscowość jest obecnie częścią miasta Szczecin położona na osiedlu Żydowce-Klucz. Założona w 1750 roku przez radcę Kamery Wojenno-Skarbowej Richarda Christopha von Sydow. Tereny pod wieś zakupił von Sydow od Pomorskiej Kamery Wojenno-Sądowej w 1747 roku. Majątek na przełomie XIX/XX wieku należał do rodziny Knust. Później właścicielem został Guido książę Henckel von Donnesmarck(10.08.1830-19.12.1916). Na terenie majątku buduje fabrykę sztucznego jedwabiu. W 1911 roku zakład wszedł do spółki pod nazwą Zjednoczone Fabryki Materiałów Błyszczących-Wupperthal-Eberfeld.

Żydowce-Klucz, zachodniopomorskie

ŻYDOWO /SIEDE/

HISTORIA WSI

Miejscowość położona w gminie Barlinek powiatu myśliborskiego. Po raz pierwszy wymieniona w 1295 roku/villa Sydowe/. Wielokrotnie jeszcze wymieniana w latach późniejszych-Sydow(1337), Zydow(1418), Sidow, Sydow(1564), Siede(1944). Nazwa wsi pochodziła od rodu von Sydow, do którego wieś należała(1272-95). W 1295 roku margrabia Albrecht podarował wieś cysterkom z Pełczyc. Świadkiem tej darowizny był Heinrich de Sydow. Po reformacji dobra cysterek stanowią domenę państwową. W latach 1571-1700 wieś w posiadaniu możnego rodu von Waldow z Pełczyc. Później dość częste zmiany właścicieli: von Kalckreuth(2 połowa XVIIw.), von Kӧthen(1710-1713), Marcin Centenius(1718), von Blankensee(XVIIIw.). W 1809 roku majątek stanowi domenę państwową w Pełczycach. W 1828 roku majątek w posiadaniu rodziny von Oppen. Kolejnymi właścicielami dóbr zostają rodziny: von Dondorff(1842), Zoller(1857). W 1874 roku majątek zakupił generał-porucznik Friedrich Wilhelm Ludwig von Wittich(15.10.1818-02.10.1884). W 1863 roku ożenił się z Johanną Albertiną Luise Anną Hiller von Gärtringer(ur.1833). W 1883 roku córka jego, jedynaczka poślubiona została przez Otto von Kalckstein z Wogau w Prusach Wschodnich. Majątkiem do początku XX wieku zarządzała wdowa po generale. Majątek pozostawał w rękach rodziny von Kalckstein do 1945 roku. Ostatnim właścicielem dóbr był Ludwig von Klackstein(22.12.1886-27.03.1945).

Sydow

Waldow

Kalckreuth

KoethenBlankenseeOppen (3)DondorfKos

 

Rodzina von Kalckstein była skoligacona z  słynnym Krystianem Ludwikiem von Kalkstein-Stolińskim(1627-1672), polskim pułkownikiem i dziedzicem z Wogau koło Iławy Pruskiej.

Kalcksteinowie herbu Kos

Trudno ustalić skąd pochodzi rodzina von Kalckstein. Część autorów wywodzi ich z Tyrolu, skąd mieli przybyć w XIII wieku do Brandenburgii, a stamtąd do Prus. F. Schmitt wywodzi ich od pruskiej rodziny Thessyn, której jedna gałąź zwała się Wapel-Waplowie z Waplewa. Ci z kolei podzielili się na szereg innych gałęzi w XV wieku- von Rossen, von Rabe, von Kalckstein. Z kolei wg T.Żychlińskiego i Kneschke`go pierwszy w rodu miał pojawić się na terenie Prus w XV wieku. Od zakonu krzyżackiego otrzymał dobra Wogau koło Pruskiej Iławy. Od swych dóbr przybrali różne polskie nazwiska- Kalckstein-Stolińscy, Kalckstein-Osłowski, Kalckstein-Kobyliński. Należy wymienić również linię śląską, baronowską gałąź rodu żyjącą w Czechach i na Śląsku. Najsłynniejszy Krystian Ludwik von Kalckstein-Stoliński herbu Kos był synem Albrechta(1592-1667), brandenburskiego generała-porucznika, starosty oleckiego, przywódcy opozycji stanów Prus Książęcych przeciw elektorowi Fryderykowi Wilhelmowi, zwanego w historiografii niemieckiej duszą intryg i spisków, zwolennika zwierzchnictwa Rzeczypospolitej nad Prusami Książęcymi. Albrecht von Kalckstein w 1625 roku ożenił się z Marianną von Wiedebach. Miał z nią dwóch synów: Krystiana Ludwika i Krzysztofa Albrechta oraz trzy córki zamężne za: von Keller`a, von Kleist`a i Loebel`a. Krzysztof Albrecht ożenił się z Agnieszką von Lehwald.  Miał z nią dwóch synów i dwie córki. Krystian Ludwik von Kalckstein-Stoliński ożenił się w 1656 roku z Marią Elżbietą von Kittlitz(1639-1698). Miał z nią sześciu synów i dwie córki. Po skonfiskowaniu dóbr uciekł do Polski i przebywał na dworze króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Po porwaniu go podstępnie w Warszawie przez ludzi elektora pod dowództwem Eusebiusa von Brandt, torturowany i ścięty w Kłajpedzie w 1672 roku. Na kanwie jego życiorysu powstał serial „Czarne chmury” oraz powieść „Buntownicy” Eugeniusza Paukszty.

ZESPÓŁ DWORSKI

Dwór zniszczony w czasie działań wojennych, rozebrany w 1970 roku. Pozostałością po założeniu jest zaniedbany park krajobrazowy z aleją starych klonów prowadzącą do jeziora oraz resztki zabudowy folwarcznej. Grobowce rodziny von Kalckstein leżały na wzgórzu, w widłach dróg do Chrapowa i Niepołcka

Żydowo 1891 2, zachodniopomorskie

Żytowań /Seitwan/

Żytowań pałac

HISTORIA WSI

Wieś położona w gminie Gubin powiatu krośnieńskiego. Od 1280/81 do 1817 roku z niewielkimi przerwami należała do klasztoru w Neuzelle. Wielokrotnie dawana pod zastaw wielu rodom. W XV wieku była w posiadaniu rodziny von Bomsdorf. W XVI wymienia się rodziny: von Steinkeller, von Maxen, von Blauen. W XVII wieku dobra w rękach ponownie rodziny von Bomsdorf.

Żytowań pałac

We wsi istniał zespół dworsko-folwarczny.

Żytowań, lubuskie 1